БЕРЎ

9 03 2013

(муаллиф Сафо Олим)

Мардҳо бисёр дар бораи хизмати аскариашон наќл мекунанд. На ҳамаи ин гуна наќлҳо чолибанд. Вале саргузашти воќеие, ки аз рафиќам шунидам, чанд рўз аз сарам берун нарафту ниҳоят онро аз забони ў рўи коѓаз овардам. ***

Соли 1987 буд. Ваќти ба аскарй рафтанамон омаду ба ҳамсабаќони донишгоҳиам дусола падруд гуфта, ба комиссариати ҳарбй рафтам. Чанд ваќт баъд аллакай дар ќаторае будам, ки мо – садҳо аскарони ояндаро сўи Ќазоќистон мебурд. Дар соатҳои аввали сафарамон як чавони паҳлавонпайкаре аз чояш хеста ба ҳар катаки вагони платскарти мо сар халида, ҳамаро ҳушдор дод:
— Маро гўш кунед! Худо накунад, ки шунавам, ягон нафаратон пеши «дедҳо»-ю миллатҳои дигар сар хам кардаед! Бо ҳамин дастонам буѓй карда мекушам!-
Ва ў ба ҳама панчаҳои калон-калонашро нишон медод. Аз як тараф, ин гуна муносибат на ба ҳама мефорид, лекин аз тарафи дигар, дили мо ќувват мегирифт, ки ин хел лидери часуру паҳлавон пайдо кардем. Зеро чй чойи пинҳон доштан – тарси асосии сарбозони чавон дар аскарй аз «дед»-ҳо буду ҳоло ҳам ҳаст. Ба Полвон (минбаъд ўро ҳамин тавр меномем) ба хотири пуштибонии оянда ҳатто як бадкориашро бахшидем: вай бо роҳбаладони ќатора забон ёфта, фурўши чойро дар вагон ба дасти худ гирифт. Чойники чойро ба бачаҳои дигар бо нархи то панч (!) сўм мефурўхт. Бачаҳо ѓур-ѓур мекарданд, якдигарро ба шўриш зидди Полвон даъват менамуданд, лекин боз ягон нафар «Пул чист? Чирки даст! хозир сарф накунем, дембелҳо кашида мегиранд» мегуфту ҳама ором мешуданд.
Ба ѓайр аз ин, ростй, аз сар ба саршудан бо ин «дев» андак ҳарос доштем.

Моро дар Ќазоќистон ќисм ба ќисми ҳарбй таќсим карданд. Ќисме, ки ман ба он афтидам, дар «даст»-и чечену доѓистониҳо буд. Рўзҳои аввал ман ҳам аз санчиши онҳо гузашта, як мушт ҳам хўрдам, аммо азбаски хати зебо ва ҳунари рассомй доштам, ба зудй маро ба клуб гузаронданд. Дигар худам шоҳ будаму табъам вазир. Хама бо ман дўстй мечустанд, ҳатто дедҳо ҳам. Хуллас, «одами даркорй» шуда мондам.

Ба амри таќдир Полвон ҳам ба ќисми ҳарбии мо афтида буд, лекин ман ўро танҳо аз дур медидам. Вале рўзе аз наздик ҳам дидам. Як шом ба ҳочатхонаи яке аз ротаҳо даромадам. Дарро кушодан замон дидам, ки сарбозе сарашро ба лаби сўрохи ҳочатхона гузошта хоб аст. Гумон кардам, ки беҳуш шуда афтидааст, барои ҳамин тез ба назди навбатдори рота рафта гуфтам, ки ёриаш расонанд. Аммо сержанти чечен хандид: — Ин «чумо» ҳамшаҳрии туст. Ба ў фармон додаанд, ки ҳамончо хоб равад. Аз шунидани ин мўи баданам рост хест.
— Кист вай? – пурсидам.
— Полвон, – боз хандид ў.
– Мешиносй ўро? …

Дар роҳи бозгашт ба штаб сарам хам буд. «Наход одам то ин дарача таѓйир ёфта, паст афтидан тавонад?!» – аз манзараи дидаам ба худ омадан натавониста, аз худ мепурсидам. Чй хел Полвон, ки як ќатора чавонмардҳоро сарварй мекард, ба ин ҳол афтидан метавонист?! …Рўзе Полвон худаш ба наздам омад.
— Муҳибов! – гуфт ў, ќариб гиря карда.
– Илтимос, рафта ба «дедҳо»-и ротаи мо гап зан, ки ба ман кордор нашаванд! Онҳо ҳар рўз маро мезананд! Аз чонам безор шудаам!
— Полвон, дигархо ҳам хизмат карда истодаанд-ку? Хама одам барин дар каравотҳои худашон хоб. Ту чй, чени онҳо нестй? Ба тану тўшат як нигар!- сарзаниш карда, ўро ба нанг оварданй шудам.
— Охир ин дедҳо фаќат маро чап гирифтаанд! Ягон касро ман барин ѓам намедиҳанд! – чавоб дод ў. – Ба ман аз хона пулу маѓзу чаѓзи бисёр мефиристанд, Мучибов. Хамааш аз они худат! Аз ду сар ба ман намерасад, дедҳокашида мегиранд. Ман зани хушрў дорам дар деҳа, рухсатй гирифтй, ба пешаш рав – ба дастат хат медиҳам,ки бо ту хоб равад! Фаќат ҳамин, ки маро аз ин азобҳо халос кун!

Ман аз пешниҳодҳои ў боз зиёдтар дар ҳайрат монда, барои бенангиаш дар дилам дашномаш додам. Бо вучуди ин, ба хотири ҳамватанй барои пуштигирй ба ротаашон рафтам.
— Бачаҳо, – гуфтам ба дедҳои ќафќозй,
– Охир ў ҳам мусулмон аст. Ин хели бад бо ў муносибат кардани шумо магар дуруст аст? Ба чои як ҳамдинатонро ҳимоя кардан шумо ўро ин хел таҳќир мекунед.
— Асомиддин, – гуфтанд онҳо.
– Агар ин «чумо» аќаллан як бор ба ҳимояи худаш мушт не, аќаллан овозашро баланд мекард, мо ўро ҳимоя мекардем. Лекин ў номи мусулмонро паст мезанад. То «чумо»-и охирин ба ў зўрй мекунаду Полвон сараш хам меистад. Фармони нокасҳои пасттаринро бадав ичро мекунад. Ў сазовори пуштибонй нест. Раву беҳтараш ба ў кордор нашав.

Аз казармаи онҳо бо дили вазнин мебаромадам. Наход чавони бебоку даѓалгап, ки як ќатора чавонмардонро ба итоати худ дароварда буд, то ин дарача дили тарсу дошта бошад? Ба ман пешниҳод кардани занашро намегўед? Барои мард аз ин пастии бештар ҳаст магар?!

Дар омади гап: дар хизмат бо як марди точик шинос шудам, ки муќими хамон чойҳо будааст. Ў гуфт, ки замоне аз тарси солдатҳои точик ќисмҳои ҳарбии ин чо ба ларза омада буданд. Точикон аз итоат ба афсарони оддй ва ҳатто генералҳо сар мепечиданд, ба сари ҳамаи сарбозони дигар зўр буданд. Кор ба чое расидааст, ки командирҳои ҳаќиќй рутбадорҳо не, аскарҳои точик шуданд. Ахиран фармондеҳ ќарор додааст, ки якчанд сол, то аз дили ҳама хорич шудани тарс аз точикон, аз Точикистон ба ин чо сарбоз даъват накунанд. Ва баъдтар ҳам точиконро як кас- ду кас дар ќисмҳо партоянду ба онҳо фишор ташкил кунанд, то ки сар бардоштан натавонанд…
Лекин ҳазор фишор наоранд, наход ин хел паст афтй? Аҳволи Полвон баъди он ки ду ќафќозй ўро зада, ба дисбат (маҳбаси ҳарбиён) афтиданд, боз бадтар шуд. Ўро барои хабаркашиаш боз бисёртар бад диданд…

Аз байн солҳо гузаштанд. Аскарй кайҳо паси сар шуда буд. Точикистонро оташи чанги хонумонсўз фаро гирифт. Ман кор мекардам ва бо вучуди нотинчй ҳар рўз ба идора рафта гашта меомадам. Як шом аз гардиши беодами паси бозори «Баракат» мегузаштам, ки касе фамилияамро гирифта чеѓам зад. Ба аќиб нигариста дидам, ки кадом як низомипўши ќадбаланду шонапаҳне пешам омада истодааст. — Нашинохтй? – гуфт ў.
– Худатро гирифтй, ки ҳамхизматонатро намешиносй?
Танҳо он гоҳ ўро шинохтам.Ин Полвон буд. Ба ў салом дода, аҳволпурсй кардам, харчанд аз дидори ин бенангу беобрў шод набудам.
— Ту кучои будй, фаромўш кардаам? Як туро штаб бурда, санчидан даркор, – ногаҳон гуфт ў ва автоматашро аз китф фуровард.
Аз ин рафтораш ќаҳрам омад.
— Хамин ту набудй, – гуфтам, – дар аскарй маро зора мекардй, ки туро ҳимоя кунам?! Хатто занатро ба ман пешниҳод мекардй!
— Чй?! Ачалат расидааст?! Вай аскарй буд, гузашт! Хозир давр даври дигар! Хамхизматй-да, набошад, медонистам, ки туро чй кунам!- ба чаҳл омад Полвон. Каме ором шуда ў наќл кард,ки ҳоло «бучулаш асп хестааст» – падарарўсаш командир асту худи вай ҳам«хўрда гаштааст». — Майлаш, раву лекин дигар ба дасти ман наафт. Як бор туро мебахшам, – гуфт ў дар хотима.

Раҳораҳ пайиҳам бе ихтиёр сар мечунбондам: ҳарчанд берў будани ўро медонистам, лекин аз ин гуна рафтори ў ҳеч ором шуда наметавонистам: марг ба ин хел марди бенангу ба ин чанг, ки сари баъзе номардҳоро боз боло кардааст…

Он ҳам вохўрии охирини мо набуд. Рўзе, чандин сол пас, аз пеши бинои суди шаҳр мегузаштам, ки ногаҳон боз Полвонро дидам. Вай дар даст коѓазҳо дошт. Бо ў салом кардан намехостам, лекин боз маро дида хира шуд. Ин дафъа авзояш тамоман дигар буд. Бо ман гарму чўшон салом карда, ҳатто мехост ба оѓушам кашад, лекин худро аз ў дур гирифтам.
— Хамон ваќт бояд омада, бо занам хоб мерафтй! – гуфт ў (вале бо ибораҳои даѓалтар).
– Ноодам будааст ў! Падараш ҳам худаш барин! Ин лаънатиҳо хонаю дарамро аз они худ карда маро ба кўча ронданд… Аз истодан дар назди ў ѓашам меомад, аз ин рў гашта бо роҳи худ рафтам… Ана ҳамин хел одамро дар ҳаёти худ вохўрдаам. Аз он замон ман маниҳои ѓулѓулаовозеро шунида, дар дил шубҳа пайдо мекунам: ин ҳам мисли Полвон берўе набошад?

Реклама

Действия

Information

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход / Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход / Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход / Изменить )

Google+ photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google+. Выход / Изменить )

Connecting to %s




%d такие блоггеры, как: