Точикон дар наздикихои укенуси Яхбастаи Шимолй

17 10 2014

jhigansk

    Имрӯзҳо дар Русия шаҳраку деҳачае нест, ки пои            муҳоҷири тоҷик нарасида бошад. Аз Сахалин(шарки        Русия) то Калининград(гарби Русия) ва аз                         Мурманск(шимоли Русия) то Оренбург(ҷануби Русия)      бо тоҷик ва хислати тоҷикона шинос ҳастанд.

 

      Чумхурии автономии Еқутистон дар шимолу шаркии Русия ҷойгир буда сарҳади шимолии он то уқенуси Яхбастаи Шимолй мерасад. Тирамохи соли гузашта аввалин бор пои мардикори тоҷик ба Жиганск ном яке аз шаҳракҳое, ки дар шимоли Еқутистон ҷойгир аст.

Мардикорон вакте харитаи ин шаҳракро диданд шухиомез мегуфтанд, ки ба назди пингвинҳо мераванд.

Жиганск дар сохили дареи Лена вокеъ буда, охирин барф дар аввалхои моҳи июл об мешавад пас аз ҳамаги як моҳ боз сардиҳо сар мешаванд. Яхи замин дар моҳи июл танҳо то чуқурии 1-1,5 метр об мешавад. Аз он чуқуртарашро яхи абад меноманд. Мардумони таҳҷоияш эвенҳо ва якутҳо.

Инак ҳавопаймои фарсудаи ЯК-40 бо 12 мардикори тоҷик ба фурудгоҳи ин шаҳрак нишаст. Нишастани ҳавопаймо тарсонанда буд ва чангу губорро ба фазо бардошт. Баробари дидани фурудгоҳи хокй (на асфалтпуш е бетонй) мардикорон бо чеҳраи махзун ба ҳамдигар менигаристанд. Дар нигоҳи онҳо гам, тарс, ноумедй ва пушаймонй ҳувайдо буд. Саркори онҳо — Шариф бо хандаи талх ҳам мегуфт «Оҳ модарчон, ман кучо омадам? Эҳ, хок бар сари пуле..».

Шариф як ҷавони 32-солаи точик, ки ҳам роҳбалад ва ҳам саркори ин мардикорон буд аз тарафи як ширкати сохтмонии русиягй вазифадор шуда буд, ки дар Жиганск як бинои маъмурии сеошенаро дар тули як мох андова намоянд.

Баробари расидан ба Жиганск корфармоҳои рус тоҷиконро даъват карда наздики як соат бо онҳо суҳбат гузаронданд. Онҳо ба тоҷикон аз ҷумла фаҳмонданд, «Мардуми таҳҷоии инҷо якутҳову евенҳоанд. Хамаи онҳо яроки оташфишони шикорй доранд. Омадаҳову бегонаҳоро хеле бад мебинанд. Ваҳшй, майзада ва ебоиянд. Бо онҳо ягонхел доду гирифт е мукотиба нашавад. Хеч кас ба деҳа наравад. Ба магоза лозим шавад чор нафар шуда барои дарозмуддат хариди калон кунед. Дар дигар вакт аз ҷои хоб ва аз ҷои кор берун пой наниҳед…» Ин суханҳо ваҳмро дар дили муҳоҷирон боз афзунтар намуданд. Аз нақли дигар коргарони рус низ бармеомад, ки инчо хеле боэҳтиету ҳушер бояд буд. Онҳо мегуфтанд, ки шабона бачахои таҳҷои омада гаранг мекунанд ва ҳатто милисаҳо, ки ҳамиллати онҳоанд ба ҷинояткории онҳо чашм мепушанд.

Шаби якум гайри мунтазира ором гузашт. Саҳарй ҳама ба кор шуруъ намуданд. Бегоҳ вакте аз кор баргаштанд гирду атрофи ҷои зисти онҳо пур аз одамҳои чашмтанг буд. Ин ҷавонони масту аласти таҳҷои буданд. Тоҷикон ба ҷойҳои хоби худ ҷобаҷо шуда аз берунбарои худдори намуданд. Шаб куфтани дарҳо огоз шуд. Саркори тоҷикон зуд ба зердастонаш телефонй ба тамос баромада аз тинҷ будани онҳо пурсон мешуд ва таъкид менамуд, ки «гов дар диери мардум гусола аст» ва дарҳояшонро ба ҳеҷ кас накушоянд. Нисфи шаб садои доду вой ва шуру магал шунида мешуд.

Саҳари маълум шуд, ки ду коргари русро хуб лагадкорй намудаанд.

Аз тоҷикон ҳеч кас осебе надида буд.

Бегоҳи рузи саввум як нафар муҳочири тоҷике, ки ба тоҷикон хуроки бегоҳирузй мепухт ба Шарифсаркор занг зада аз омадани таҳҷоиҳо баошпазхонаи у хабар дод. Бо амри Шариф ҳама мардикорон корро партофта ба ошпазхона шитофтанд. Бештари мардикорони ҷавон бо дугу пуписа ва муштҳои гиреҳзада мешитофтанд. Шариф онҳо ва дигаронро таъкид мекард ором бошанд ва зинҳор ба ҷанг напардозанд, чунки се тарафи шаҳракро даре иҳота кардааст ва тарафи чаҳорумро ботлок. Чун ҷои гурез надоранд, бинобар ин ягона роҳи онҳо забон ефтан аст.

Баробари расидан ба ошпазхона ошпаз шикоят кард, ки ду нафар таҳҷоиҳо даромада ба деги хуроки у як пораи калони гушт партофтанд ва чун у бо руси бо онҳо суҳбат карда натавонист ба дашному таҳқир баромада рафтанд. Дар айни ин суҳбат таҳҷоиҳо омаданд.

Аз авзоъи онҳо маълум буд, ки ҳушер нестанд. Пас аз дашномҳои болохонадор яке аз онҳо бо номи Хамза бо Шариф ба саволу ҷавоб гузаштанд ва дигарон хомуширо бартарй медоданд. Хамза бо лаҳни дурушт пурсид:

Чаро омадед?Дафъ шавед ба ҳамонҷое, ки омадед!

Омадем, ки ба шумо он бинои сеошенаро ки баландтарин бино дар шаҳраки шумо мешавад ба истифода диҳем. — оромона посух дод Шариф.

Бинои сеошена? Яъне сивилизатсияро оварданиед? Ое медонй, ки ин сивилизатсияи шумо сад сол ҳам ба мо даркор нест!? — бо ҳамон лаҳн идома дод Хамза.

Хайр, чй кунем? Пул кор карда оилахоро хуронем гуфта омадем. — бо сари хам гуфт Шариф.

Пас аз чанд лаҳзаи хомушй Хамза бо шариконаш бо забони худ сухбат намуда баргашта назди тоҷикон омад ва гуфт:

Хуб, мо бо шумо дигар кордор намешавем. То он даме, ки хатогие аз ягон нафари шумо сар назанад. Дар деха шаклу симои ягонтоатонро набояд бинем! Худо накарда агар ягон нафари шумо бо ягон духтар е зани инҷои робита кунад сипас хамаатонро пора-пора хоҳем кард. — инро гуфта Хамзаю шариконаш рафтанд.

Шарифу дигар муҳоҷирон яке паси дигар «уфф» гуфта оҳи сабук кашиданд. Чанде аз онҳо бо асабоният мегуфтанд, ки набояд ба ин дашному лаҳни дурушти онҳо хомуш мемондем ва бояд бо онҳо занозанй мекардем. Шариф бо табассум гуфт:

-Хуб, ҳоло онҳо аз мо камтар ва маст буданд. Аник, мо метавонистем бар онҳо голиб оем. Аммо баъд чи? Фардо тамоми деҳа бо яроки худ ва шояд ҳатто бо роҳбалади милисаҳояш қасосгирй оянд.

Вокеан гапи Шарифсаркор ҷон дошт. Ин суҳбати кутоҳ бо таҳҷоиҳо дар оянда ба тинҷии тоҷикон бефоида набуд. Баъдтар маълум гашт, ки гуштпартои дар дег яке аз расму русумҳои дустонаи мардуми ин диер будааст.

Пас аз ин ба муҳоҷирони тоҷик касе кордор набуд. Онҳо ҳатто дар танҳои ба магозаравй сар карданд. Баъзеи онҳоро бегоҳ пас аз кор дар магозаҳои дуртари дигар гушаи шаҳрак низ дидан мумкин буд. Таҳҷоиҳо бо дидани симои тоҷикй «свои» гуфта эътибор намедоданд. Кариб ҳар бегоҳирузй ва шабонгаҳ гуруҳи Хамзаро дар гирду атрофи ҷои хоби сохтмончиен дидан мумкин буд. Онҳо баъзан меҳмонй ба ошхонаи тоҷикон даромада хурок мехурданд. Ба онҳо бештар нони тоҷикипухтаи ошпази тоҷик писанд буд.

Хар саҳар хабар мерасид, ки шаби гузашта як е ду нафар сохтмончиени русро таҳҷоиҳо задаанд. Русҳо ба дод омада буданд. Дар суҳбат бо тоҷикон мегуфтанд, ки инчо русу тоҷик ҳарду дар як сатҳ қарор доранд ва ҳарду «приезжи», «чужой» (омада, бегона) ҳисоб мешаванд. Шариф ба ин гапи онҳо қоҳ-қоҳ зада хандида мегуфт «умеворам, пас аз баргаштан ба Новосибирски худ тоҷиконро дигар азият нахохед дод», ва ба дил мегуфт «инҷо точикон барои таҳчоиҳо алакай худй шуданд..»

Саҳаре ҳама дар ҷои кор ҷамъ шуданд. Русхо безобита ва дар хашм менамуданд. Маълум гашт, ки шаби гузашта гуруҳи калони ҷавонони таҳҷои ба як манзили зисти онҳо даромада чор нафар сохтмончии русро тули се соат азобу шиканҷа додаанд. Яке аз онҳо бо чашми варамида ва лабҳои аз зарб дарида аз сарвари ширкати худ талаб мекард, то ба у фавран чиптаи ҳавопаймо бихаранд, чун дигар лаҳзае истоданй нест ва мехоҳад баргардад.

Сарварони ширкати сохтмонии русҳо ба ҳукумат ва шуъбаи милисаи шаҳрак шикоят навиштанд. Ниҳоят сарвари ширкат Шарифро назди худ даъват намуд. Дар суҳбат аввал ҳайрон будани худро изҳор намуд, ки чаро таҳчоиҳо ба точикон кордор нестанд ва тули қариб як моҳ то ҳол ягон точикро ангуштаке назадаанд. Сипас гуфт «Мебинам дар қатори зердастони ту, муҳочирони точик чавонони паҳлавончусса кам нестанд. Русҳо ба интиқомгирй омодагй мебинанд, чунки аз ин милисаҳои таҳчои ягон муҳофизатро намебинад. Бояд точикон бо русҳои мо якчоя шуда қасос гирем. Рақамҳои телефонҳоятонро ба русҳо диҳед. Баробари ягон шаб омадани таҳчоиҳо бо зангҳои телефонй ҳамаро ба пой мехезонем ва онҳоро мекубем!»

Шариф пас аз каме мулоҳиза руирост ин таклифи сарвари ширкатро рад карда посух дод:

-Медонед чй, мо бо таҳчоиҳо муносибати хубу дустона сохтем. Онхоро фахмидем ва бехатоги кор карда гаштаем. Инчо Русия Ватани шумост. Гарчанде ки дар ин шаҳрак русу точик дар як сатҳ бошанд ҳам, вале мо шаҳрванди хоричй ҳастем. Конун барои шумо дигар асту барои мо дигар. Чаро моро гам намедиханд? Чунки мо шароб наменушем ва дар кучахо бадмастй намекунем. Чунки мо ба зану духтарҳои таҳчоиҳо кордор нестем. Дилхоҳ нафари русеро, ки таҳчоиҳо задаанд даъват карда пурсучу намоед. Хоҳед фаҳмид, ки уро бегуноҳ назадаанд..»

Сарвари ширкат аз ин посухи Шариф багазаб омада ба у ишораи аз ҳучрааш рафтан намуд. Шариф аз ҳучра берун омад ва ба худ меандешид, ки ое қарори дуруст баровард е на.

Дуртар аз даромадгоҳи ҳучра, дар офтобй, болои курсие як муйсафеди таҳчои менишаст. У бо Шариф алакай шинос буд. Боре барои кашонидани масолеххои сохтмонй ҳамроҳи дигар мардикорони точик ба у кумак намуда буд. Муйсафед баробари дидани Шариф бо табассум уро даъват намуд. Муйсафед чеҳраи маҳзуни Шарифро дида сабаби гамгин будани уро пурсид. Шариф дар чавоб чизе нагуфта танҳо табассум кард.

Муйсафед ба у ишораи дар курсии дигаре нишастан карда сипас гуфт:

Дуруг нагуй. Гамгин ҳастй. Сабабашро ҳам медонам. Он ки шаби гузашта бачаҳои мо русҳоро задаанд. Онхо ягон гунох кардагистанд. Аммо ман ҳар кучое чавонони деҳаамро дидаам таъкид кардаам, ки ба точикон кордор набошанд. Медони ин ҳама бадбинии мо таҳчоиҳо аз кучо сарчашма мегирад? Аз солҳои шуравй. Мо аз сивилизатсияи овардаи онҳо гурехта-гурехта ба ин гушаи хунуки замин расидем. Ин сивилизатсия омаду дар диери мо гавазн, оҳу ва моҳиҳо торафт кам шуда истодаанд. Дар солҳои шуравй дар Екутистон барои дарефти тилло, алмосу еқуту дигар сангҳои қиматбаҳо зиеда аз 15 таркиши ядрои гузаронидаанд. Таркишҳое ба мисли Хиросима ва Нагасаки ва дар шаҳраки Айхал таркиши садамавй, ки таъсираш ҳануз ҳам дар ончо ҳаст. Ин хабарҳоро дар он солҳо ҳатто ҳукумати Еқутистон намедонист ва танҳо дар Маскав баррасй мешуданд. Акнун пиру чавони Еқутистон медонад. Мо намехоҳем гушти гавазну моҳиҳои шуъои радиатсионйгирифта истеъмол намоем. Мо намехоҳем оби нушокии мо ифлос гардад. Дар ин иқлими бе ин хам номусоид, ки дарозумртаринамон 60-солаем ва намехоҳем ин хол боз бадтар шавад. Инро ман як муйсафеди 54-сола ки хама ҳамсолонам хок шудаанд ба ту мегуям. Барои ҳамин аз чавонони мо наранчед. Онҳо шояд дагалу дурушт бошанд, аммо ҳақ астанд».