Кайфи нос

23 07 2017

Ин саҳарӣ Соҳибамак аз ҳама барвақт аз хоб хест. Хестан замон курпаю болинро такопу кард,афшонд. Ҳамсараш ҳайрон-ҳайрон нигоҳ карда гуфт «ҳа, мардакҷон, монед ман худам ҷойгаҳро меғундорам.»Соҳибамак, ба тарафи ҳамсараш бад-бад нигоҳ карда, курпаро бо лагад зад ва гуфт:- Ман магар дар умрам ягонбор курпаҳоро ғун дошта будам-а?! Ягон бор дар ëд дорӣ ки мааан курпа ғундоштам?! Ту чӣ ба ман часпидӣ?! Умуман чӣ мехоҳӣ аз ман?! Чӣ мехоҳӣ?! Гап зан! Аааа фаҳмо. Ё бо ин гапат ишора кардӣ, ки курпаҳоро ғундорам -а? Мақсадат ҳамин ҳаст?! Ман туро ҳамту намемонам. Ҳоло ман камтар вақтам танг. Зуд якҷо рафта оям баъд бо ту гап мезанам! Ҳоло ист ,ту!Соҳибамак фашшосзанон аз хона баромада рафт. Ҳамсараш аз пасаш бо ҳайрат нигоҳ карда истод.

Соҳибамак худ ба худ гап зада аз асабоният мушташро сахт карда такон дода мерафт. Дар сари куча чун ҳамешагӣ бобои Муллошокир дар харакчае нишаста буд. Ӯ Соҳибамакро дида, гуфт

«Ҳа, писари Толиб, дар саҳари солеҳон кучо ин хел шитоб дорӣ? «Соҳибамак аз роҳаш гашта бо қадамҳои тезтар сӯи бобо омад ва аз риши ӯ дошта гуфт:

-Агар якбори дигар аз куҷо омадану ба куҷо рафтани ман пурсон шавед, ҳамин ришатонро канда ба дастатон медиҳам, фахмидед?! Фахмидед?!

Сипас риши муйсафедро сар дода, фашшосзанон ва шитобон роҳашро давом дод.Бобо ришашро молида гаранг -гаранг аз паси Соҳибамак нигоҳ кард.

Соҳибамак ба пасаш нигоҳ накарда шитоб дошт.Дар ин вақт «Салом амакӣ!» гуфта, ду донишҷӯйҳои ҳамсинфи писараш, ки ба истгоҳи мусофирбар шитоб доштанд, сӯи Соҳибамак сар ҷунбонданд. Соҳибамак ба тарафи онҳо нигоҳ карда «Эъ, рав ба роҳат, вақти салом палом доданатро ҳам ёфтӣ! Ошноҳои писарам намешудед, зада дандонҳоятонро майда-майда мекардам.» ғурунгос зада роҳашро идома дод.

Каме роҳ рафта, ба хамгашти тангкӯчаи мағозаи Каримамак ворид шуд. Дар дуртар ду шиносаш бо ҳам вохӯрда, аз чизе суҳбат доштанд. Онҳо Соҳибамакро дида, ба суяш нигоҳ карданд. Соҳибамак бо гӯшаи чашмаш ба онҳо нимнигоҳ карду ба роҳаш рафтан гирифт. Аз онҳо гузашта, гашта ба онҳо нигоҳ кард. Харду ҳайрон-ҳайрон аз паси Соҳибамак нигоҳ мекарданд.

Соҳибамаказ роҳаш гашта сӯи онҳо омад ва дандонҳояшро ғаҷаррос занонда, гуфт: «Ҳардуи ту чӣ ин хел нигоҳ доред -а? Чӣ нигоҳ доред?! Чи маро дида аз гапзанӣ хап шудед? Дар бораи ман гап мезадед, ҳа?! Ғайбатчиҳо! Мард бошед ана ман, дар рӯям гап занед!

Соҳибамак ба онҳо фурсати посух додан намедод. Ҳарчанд яке аз онҳо «ҳой, Соҳибҷон, моинтизор будем, ки ту, чун мо дӯсти деринем, омада салом мекунӣ, вале ту гузашта рафтӣ, ҳайрон шудем… » мегуфт, вале гап ба гӯши Соҳибамак намедаромад.

Соҳибамак, — Ман ҳоло камтар вақтам танг. Мард бошед ҳаминҷо истед, ман тез гашта меоям, баъд бо шумо гап мезанам! — гуфта, шитобон аз назди дӯстонаш рафт. Се хонаро гузашта ба дарвозаи чаҳорум сахт -сахт бо мушт куфт ва садо кард:

— Ҳой, Карими пачақи кӯсариш! Баро тез, вагарнахонаю дуконата алоб сар медиҳам! Дуконат сӯзад, дар ҳамсоягии ман хона мегирифтӣ намешуд?! Аз ким куҷо овора шуда меоям! Карим, баро тез!

Дере нагузашта, Каримамаки носфурӯш, дар даст ду халтача нос баромад ва бо овози пасти маҳин гуфт: — Э, маргат диҳад, Соҳиби бесоҳиб, боз бенос мондӣ? Ун афту башарата бин. Аз шаб боз бенос буди чи? Охир мемурӣ «расчет» кати носа пешакӣ харида монӣ. Гир носа, ҳушат биëд.))))

Реклама




Мубориза барои мансаб

28 08 2015

Тобистони соли 2015. Дар Тоҷикистон шахсиятпарастӣ ба авҷаш расида буд. Дар ҳукумат кор кардан як фахр шуд, гарчанде, ки маошаш ночиз буд. Аммо ба ҳамагон маълум буд, ки кормандони ҳукуматӣ бо изофанависиву ғорати буҷаи кишвар даромадҳои чапу иловагӣ доштанд. Ғайр аз ин хурдтарин мансаб дар мақомот ба кас гӯё як навъ обрӯ медод ва ба воситаи шиносу шиносбозӣ дилхоҳ ҳуччатгузориро дар дилхоҳ идора барояшон осон мекард.
Идораи шиносномадиҳии як ноҳия. Инҷо пас аз нисфирӯзӣ он қадар серодам набуд. Одилбердӣ Эшматов дар даст бастаи ҳуҷҷатҳо ба назди раиси шӯъба даромад. Раис як марди тахминан 50 сола, бо шиками бузургҷусса ва гардани равғании ғафс сарашро хам карда, аз болои айнакҳои булӯрини дар чашмаш буда, ба Эшматов нигоҳ кард. Баробари дидани ӯ «ээ биёянд, биёянд..»-гӯён аз ҷояш бархост. Эшматов бо ишораи «аз ҷоятон нахезед» қадамзаниашро тезтар намуда, ба назди раис омад ва даст дароз карда салом карданд. Раис «марҳамат, марҳамат шинед, хушомадед!» гуфта Эшматовро ба нишастан ишора намуд. Эшматов ба се курсии дар рӯбарӯи мизи раисбуда, нигариста, пас аз каме фикр ба курсии миёна нишаста гуфт: — Канӣ, раисбобо, омин! Қадам расад бало нарасад, овло акбар!- ва ду дудаста омин карданд.
Пас аз пурсупос аз саломатию кору бор Эшматов риштаи суханро ба мавзӯъ кашида гуфт:
-Раисбобо, ману шумо бегона не, кайҳост шиносему дӯстӣ дорем. Боз дар оянда нақшаҳоям бобарор шавад, ман ба шумо ёрдам карда меистам. Гап дар сари он ки дар ҳукумати вилоят як «кресло» холӣ шуд. Фотеҳзодаро «павишени» гуфта, ба ноҳияаш ҳоким карда фиристонданд. Ҳа, хай ману шумо медонем, ки бо ҳаминхел кор аз ӯ «избавитса» карданд. Акнун вақти муносиб барои ман. Як илоҷ карда ҷои холишударо гирифтаниям. Барои ҳамин як наздатон маслиҳатпурсӣ омадам.
Раис «як дақиқа» гуфта, гӯшии телефони рӯимизиашро бардошта, «Зебиҷон, якта чой шавад.» гуфт. Сипас гӯширо ба ҷояш гузошта, илова кард:
-Нағз, нағз. Бисёр нияти нек. Худо ба ниятат расонад, омин.
Эшматов «овло акбар» гуфта, даст ба рӯй кашид ва гуфт:
-Раисбобо, ман бо худ «чойи» франсузӣ овардаам. –гӯён бо табассум як шиша коняк ва як шоколоти катак-катакро рӯи миз гузошта илова кард: — Коняки тоза аз худи Аврупо!
Дар ин вақт дар кушода шуда, як духтари тахминан 30 сола, дар даст чойнику пиёла ворид шуд. Чойникро рӯи миз гузошта, ба пиёлаҳо чой рехтани буд, ки раис гуфт:
-Шуд, Зебиҷон, раҳмат. Худам мерезам. Касе пурсад «Раис маҷлиси вилоятӣ рафтагӣ» гуед.
Духтарак «Хуб шудааст» гуфта баромада дарро пӯшид.
Эшматов ба пиёлаҳо шароб рехта шоколотро кушод. Ва як пиёларо ба раис дароз кард. Пас аз ду пиёла Эшматов гуфт:
— Раисбобо, як ёрдами шумо даркор. Мову шумо бегона не. Ба ҳамаамон аҳволи замона маълум. Ҳамин метарсам, ки дар оянда ному насабам ба вазифагириям халал нарасонад. Падарам нақл мекард,ки мо аслан Исматов будаем. Вақте бобокалонам дар даҳонашон нос номи писарашонро «Исмат» мегӯянд дигарон «Эшмат» мефаҳманд.. – раис сухани Эшматовро бурида, қаҳ-қаҳ зада хандид ва Эшматов ҳам худашро дошта натавониста баробари ӯ хандид.
Раис бо ишораи «рез шаробро» гуфт:
— Ин гапҳоро мону шаф-шаф нагуфта, шафтолу гӯй. Чӣ кор кардан даркор? Насабатро аз Эшматов ба Исматов гардондан даркор-мӣ?
Эшматов дар ҳоле, ки ба пиёлаҳо шароб мерехт, гуфт:
— Бале, раисҷон. Фақат «Исматов» нею «Исматзода» карда, сипас аз номам «бердӣ»-ро қайчӣ задан даркор.
Раис бо табассум гуфт:
— Шумо ҳам аслатон турктабор, дя?
Эшматов сар ҷунбонда:
— Хай, бобокалонамон узбектабор будаанд. Медонед-ку.. – гуфт ва пиёларо ба раис дароз кард.
Раис пиёларо гирифта сухани Эшматовро бурида гуфт:
— Ҳа, ҳа, амакатонро хуб медонам. Аҷоиб шароби хуб будааст. Боракалло, боракалло. «Ставка»-и вай вазифа чанд будааст?
Эшматов сар хорида:
— Вай ҳоло аниқ не. Тахминан 40-50 ҳазор сабзак мерафтагист. Дарвоқеъ, мана ин се сабзак барои шумо тӯҳфа овардам. – гӯён қоғази чоркунҷа печидаро ба назди раис гузошт. Раис зуд ғалладони мизро кушода, онро ба ғалладон партофт ва бо табассум гуфт:
-Онҳо ҳам мисли шароб аз худи Аврупо дя? –ва қоҳ-қоҳ зада ҳарду хандиданд.
Раис гӯшии телефонро бардошта, «Зебиҷон, биёед.» гуфт ва ба Эшматов рӯй оварда, илова кард:
-Ҳуччатҳоро супоред, то тамом шудани ҳамин шишаатон ҳамааш омода мешаванд. Эшматов «раҳмат, раисбобо» гуфта аз ҷой бархост ва ба духтаре, ки нав аз дар даромад бастаи ҳуҷҷатҳоро дароз кард. Раис ба духтарак рӯй оварда гуфт:
-Зебиҷон, Парвизро даъват карда, дар давоми бист дақиқа шиносномаашонро тайёр карда диҳед. Дигар ҳуҷҷатҳоро баъд баҳузур дуруст мекунед.
Духтарак «хуб шудааст» гуфта аз дар баромада рафт.
Эшматов ду даст пеши бар гуфт:
— Раҳмат, раисбобо, раҳмат. Худо хоҳад корҳо ҳал шавад боз аз вилоят истода дилхоҳ мушкилиатонро ҳал менамоям. Ниятам калон.
Раис боз ишорат кард, ки ба пиёлаҳо шароб резад. Эшматов сарпӯши шишаро боз карда, ба пиёлаҳо шароб рехт. Раис гуфт: — Барои комёбиҳо! Илоҳо боз баландтар сабзида то Душанбе кор равӣ. – ва ҳарду пиёлаҳоро бардоштанд.
Эшматов пас аз газидани як порчаи хурди шоколот гуфт:
— Фақат як рақиб дорам. «Криша»-и ӯ дар худи Душанбе будааст. Сахт часпида гирифтааст. Сахт мубориза дорад. Аммо ман ҳамту намемонам. Ба як нависанда фармоиш додам аз номи ман дар бораи Эмомалӣ Раҳмон дар рӯзномаҳои давлатӣ мақолаҳои таърифӣ чоп шуда истодааст.
Раис: — Як ҷиянам ҳам талош дорад дар вилоят ҷойгир шавад. Кош шумо барвақттар ҷойгир шаведу ба ӯ кумак намоед. Тамоми бозёфтамро ба ӯ додам. Аз ӯ аввал 35 ҳазор, баъд гуфтаанд, ки талабгорон бисёр ва «ставка»-ро 40 ҳазор кардаанд. Пулро супурда дар интизори таъин шуданаш ҳаст.
Эшматов: -Ман ҳам пулро супурдам. Фақат ҳарчи зудтар бо номи «Исматзода Одил» ҳуҷҷат бурданам даркор. Дигар ҳама гапзанонҳо пӯхтагӣ. Шиносҳо ҳастанд. Ҳоло ҳам шояд ягон ёрдам карда тавонам. Вай ба кадом вазифа талош дорад?
Дар ин вақт дар тақ-тақ шуда, Зебӣ дар даст бастаи ҳуҷҷатҳо даромада гуфт:
— Тайёр, раис. Як имзо монанд шуд.
Раис:
-Офарин, Зебиҷон. Ҳа, ҳа биёред ҳаминҷо имзо гузоранд.
Эшматов табассумашро нигоҳ дошта натавониста: — Э раҳмат, раҳмат. Ин қадар зуд..- гӯён ба қоғазҳо имзо гузошта шиносномаи навашро ба даст гирифт. Онро варақ зада аз ҳаяҷон чашмонаш медурахшиданд. Такрор ба такрор «Э, офарин, раисбобо. Ҳазор раҳмат…» мегуфт.
Сипас Зебӣ дар даст қоғазҳо баромада рафт. Эшматов ба ҷояш нишаста гуфт:
-Ҳа, гапамон дар куҷо буд.. ҳа, вай ҷиянатон ба кадом вазифа талош дорад?
Раис гуфт:
— Э напурсед аз вай. Қариб як сол мешавад мубориза дорад. Дар ҳамаҷо рақиб будааст дя. Гап байни худамон, насаби вайро ҳам тоҷикӣ кардем. Аз «Тошбоев Аҳмадқул» «Тоҷибоев Аҳмадҷон» ва баъд «Аҳмадҷон Тоҷизода» сохтем…
Эшматов гапи раисро бурида гуфт: — Чӣ? Ҳамон Тоҷизодаи ҳоло директори мактаб? Ба вазифаи муовинӣ?
Раис: — Бале, бале. Шинохтед-ку. + ҷияни ман ҳаст. Мисли писарам ӯро тарбия карда гаштаам. Қасд дорад то Душанбеҳо ба кор равад. Рӯзҳои наздик бояд ӯро таъин намоянд.
Эшматов рангу рӯяш дигар шуд. +ро арақ пахш кард. Хост дод зада гӯяд, ки «охир ҳамон рақиби ман аст ин Тоҷизодаи ҷияни шумо!», вале худдорӣ карда кӯшиш мекард худро ба даст гирад. Дар ин вақт занги телефони дастии раис баланд шуд. Раис айнакашро ба чашм кашида ба телефон нигоҳ кард ва гуфт:
-Ана, ана худи худаш занг мезанад. – сипас гӯширо бардошта – Ало. Ало. Ҳа келинҷон? Тинҷи аст?
Пас аз лаҳзае гуфт: — Ман ҳозир меравам. Худи ҳозир меравам.
Сипас телефонро рӯи миз гузошта, ба Эшматов рӯй оварда гуфт:
— Бало занад. Худи ҳозир хабар омадааст, ки як нафари дигарро аз Душанбе ба вазифаи муовинӣ таъин намудаанд. Ҷиянам аз ғаму ғуссаи пулҳояш худро ба бадмастӣ задааст. Хайр ман як наздаш рафта дилбардорӣ намоям.
Эшматов дод зада аз ҷояш хеста гуфт:
— Чӣ? Дигар касро аз Душанбе таъин кардаанд? Вой пулакам! Эй вой! Сӯхтамее!! – гӯён телефони дастиашро ба даст гирифта давида аз ҳуҷраи раис берун шуд.





Музаффар ва «даркушоякон»

20 07 2015

Музаффар, пас аз он ки қурби рубли урусӣ поён рафт ва ҳуҷҷатнигорӣ дар Русия мушкилтар шуд, ба қарор омад дар Тоҷикистон кор ёфта, ба сомонӣ қаноат намояд. Барои ин аз токча дипломҳои чандин сол бекорхобидаашро пайдо кард. Онҳоро пафу-пуф карда аз чанг тоза намуд ва ба ҷӯстуҷӯи кор баромад. Гарчанде, ки ӯ солҳои охир дар сохтмон кор мекард, пайваста аз навигариҳои ихтисосаш ба худомӯзӣ машғул буд. Аммо муҳоҷират ӯро ба он расонд, ки аз соҳаи худ дур гашт ва донишу малакааш аз ҷавонони насли нав қафо монда буд. Музаффар аз рӯи ихтисоси муҳандис-иқтисодчӣ Донишгоҳи Давлатии ба номи Бобоҷон Ғафуровро хатм намуда буд. Ӯ ният кард барои сайқал додани малакаю таҷрибаи худ маҳз дар соҳаи роёна кор ёбад. Аз байн як моҳ нагузашта кори мувофиқи таъбашро ёфт. Вазифаи ӯ гардонандагии торнамои як ширкати хориҷӣ буд. Рӯзи дароз аз интернети бепул истифода бурда «чарида» мегашт.

Боре чашмаш ба торнамои Блогистон афтид, ки онҷо оиди аз тарафи ташкилотҳои байнанхалқӣ таҳти лоиҳаи «Ҳукумати электронӣ» ба ҳамаи ҳукуматҳои шаҳру ноҳияҳои Тоҷикистон ройгон торнамо (сайт) сохта додан навишта шуда буд. Муаллифи мақола, блогнавис Рустам Гулов дар поёни мақола оварда буд, ки аз 18 торнамоҳои вилояти Суғд ҳамагӣ 4-тоаш фаъол буданду халос. Ба сари Музаффар як фикр зад ва пагоҳаш роҳи ҳукумати ноҳияро пеш гирифт. Ӯ хеле мехост торнамои зодгоҳаш низ дар қатори дигар торнамоҳо фаъол бошаду аз худ дарак дода истад, ба воситаи он арзу шикоятҳои мардум ба мақомот расад ва умуман дар бораи фаъолияти раиси ноҳия мардум хабардор шуда истад.

Рӯзи қабули шахрвандон буд. Дар даромадгоҳи бинои ҳукумат ҷавоне фарбеҳак тахминан 20-25 сола менишаст, ки шаҳрвандонро ба қайд мегирифт ва бо кадом масъала омадани онҳоро низ сабт мекард. Ӯ шармгин метофт ва аз садои пасту шармгиниаш маълум буд, ба қарибӣ ба ин курсӣ нишастааст. Бисёр ҷавонони деҳа дар орзуи ба мақомот кор даромадан буданд. Баъзеҳо ҳатто омода буданд бо маоши 200-300 сомонӣ солҳо «даркушояк»-и раиси ноҳия шаванд. Онҳоро бародар ё падарашон аз ҷиҳати молӣ кумак карда, маслиҳат медоданд, ки бо дили гарму нарм дарҳоро кушодаю пӯшида гардад, то як рӯз не як рӯз «сабзида» болотар баромадан гирад. Ин ҷавон низ шояд бақарибӣ дастаҳои дарро ба дигаре гузошта, дар назди дарҳо менишастагӣ шудааст.

Пеш аз ӯ мӯйсафеде гуфт, ки мехоҳад дар бораи табобат аз дарди пойҳояш аз раиси ноҳия кӯмак пурсад. Пас аз пирамард ҷавони собиқ «даркушояк» аз ному насаб ва сабаби ташрифи Музаффар пурсон шуд. Вақте Музаффар гуфт, ки мехоҳад оиди торнамои ноҳия бо раис гап занад, он ҷавон ҳайрон-ҳайрон нигоҳ карду сипас ба коғаз «шабакаи интернет» навишту монд.

Дар навбат 4-5 нафар меистоданд, ки ҳамаашон солхӯрда ба назар мерасиданд. Инак навбат ба Музаффар расид. Аз паси дар як нафар, ки кораш боз ҳамон даркушоӣ буд сар берун карда, Музаффарро даъват намуд. Аммо ин «даркушояк»-одӣ набуд. Ба синну соли ҷавониаш нигоҳ накарда аллакай мисли мардони 40-50 сола, ё худ занҳои ҳомила шикамчадор буд. Қошҳои ба ҳам пайвастаи сиёҳу ғафс-ғафс бо сохти шикамчааш ҷӯр буданд. Музаффар ба маҷлисгоҳ даромад. Маҷлисгоҳ пур аз кормандони ҳукумат буд ва дар марказ, дар алоҳидагӣ нафаре менишаст, ки аз раис будани худ дарак медод. Одами паканаи бадқавоқ бо нигоҳи нодӯстона Музаффарро пешвоз гирифт. Музаффар каме даступо хӯрд. Лаҳзае худро дар дарбори амири Бухоро ҳис кард. Ё не, аниқтараш ба қабулгохи як диктатори давлати монархӣ шабеҳ буд.

Кам иттифоқ меафтид, ки ҷавоне ба қабули раиси ноҳия ояд. Чунки одатан ба «қабул» одамони солхӯрда ва калонсол меоянд. Аз ин буд, ки бо дидани як ҷавон аҳли маҷлисгоҳ дар интизоре, ки ӯ чӣ хоҳад гуфт бодиққат менигаристанд.

Музаффар базӯр худро ба даст гирифта, ба сухан даромад:
— Салому алейкум. Чанд сол пеш як ташкилоти байнанхалқӣ ҳамчун кӯмак, тибқи лоиҳаи ҳукумати электронӣ ба ҳамаи шаҳру ноҳияҳои Тоҷикистон торнамо, яъне сайт сохта дод. Аз он сайтҳо имрӯз ҳамагӣ 3-4 тоаш фаъолият мекунанду халос. Аз ҷумла сайти ноҳияи мо низ боре мавод нагузошт ва ҳоло тамоман фаъолият надорад. Ҷаноби раис, агар Шумо ба ин масъала мусоидат намуда, ҳаққи ширкати мобилии Бабилон, барои хостингу домен пардохт намоед, гардонандагии онро чанд муддат ройгон ва бемузд банда ба зимма мегирам.

Раис дар ҷавоб гуфт: — Чанд пул даркор барои Бабилон?
— Аниқ намедонам. Ин масъаларо бо Бабилон маслиҳат кардан даркор. Тахминан ҳудуди 500 сомонӣ дар як сол аст. – ба суоли раис ҷавоб дод Музаффар.

Раис бо абрӯҳои овезену лаби каҷи норизоёна ва бо ишораи дасташ ба як муовинаш фармон дод, ки бо Музаффар дар алоҳидагӣ гуфтугузор намояд. Муовини раис бо Музаффар аз маҷлисгоҳ берун шуданд. Муовин як марди тахминан 50 сола бо муйлабу мӯйҳои сафедидамида буд. Дар роҳрави беруни маҷлисгоҳ муовин гуфт: — Канӣ якбори дигар гап зан, ки чизеро нафаҳмидам.

Музаффар бори дигар гапро сар кард. Ҳанӯз суханашро ба охир нарасонида, муовини раис гуфт:
— Исто, исто. Ҳамин ҷо ист, ҳозир меоям.
Аз байн муддате нагузашта муовини раис бо он даркушояки қошсиёҳ ва боз як ҷавони дигар омаданд. Ҷавони дигар ба қавли русҳо «шустряк» метофт. Чашмонаш ва ҳолати ноороме дошт. Мехост аввалин шуда муамморо пай барад ва аввалин шуда онро ҳал намояд. Саросемавор чизе мегуфт, ки муовин сухани ӯро бурида гуфт:

— Ман нафаҳмидам, ки ту чӣ мегӯӣ, барои ҳамин ин ҷавонҳоро овардам, то онҳо мақсадатро фаҳманд. Акнун, якбори дигар аз аввалаш сар кун.

Музаффар хандаашро базӯр дошта, гапро аз аввалаш сар кард. Ин дафъа низ гапам тамом нашуда, ҷавони «даркушояк» гуфт:
— Биёед назди котиби раис дароем. У ин гапҳоро хубтар мефаҳмад.

Ҳамакаса ба ҳуҷрае даромаданд, ки онҷо боз як ҷавони дигаре менишаст. Пас аз салом муовини раис ҷавонро ба Музаффар ҳамчун котиби раис муаррифӣ карду гуфт:
-Акнун, боз якбори дигар аз аввали аввалаш сар кун.

Музаффар табассум карду гапро сар кард. Инбор кӯшиш кард терминҳоро камтар истифода барад ва возеҳу равшантар фикрашро иброз намояд. Гапамро тамом карду ҳама хомӯш буд. Хомӯшӣ барзиёд давом кард. Ҳама ба Музаффар нигариста интизор доштанд, ки боз чизе бигӯяд. Музаффар лаҳзае дар гуфтаҳояш шак кард. Зуд дар сараш варақгардон кард, то мабодо ягон гапаш ногуфта намонда бошад. Сипас «бо ҳамин тамом» гуфта, интизори андешаҳои онҳо шуд. Котиб хандида гуфт:

-Баъд чӣ? Баъд чӣ фоида мегирем? 500 сомонии пардохткарда кай ва чанд сомонӣ фоида меорад?

Музаффар дар ҳолати ногувор монда чӣ гуфтанашро надонист. Фикрҳое мисли «Шояд ӯ дуруст мегӯяд? Ин ахмақони дунё аз «Ҳукумати электронӣ»-ю сайтбозӣ чӣ фоида мегиранд?» ба сараш мезаданд. Ба саволи котиб ҳанӯз ҷавоб наёфта, ҷавони «шустряк» гуфт:
— Чӣ хел барои як сайт 500 сомонӣ додан даркор будааст? Мана ман ҳам сайт дорам. Имрӯзҳо ҳама сайт дорад. Ягон тин намедиҳем ку. Фақат мегабайти интернет харида, то тамом шуданаша дар сайт гаштан мегирем.

Музаффар пай бурд, ки ӯ сайт гуфта саҳифа дар «Одноклассник»-ро дар назар дорад. Табассум карду пурсид:
— Сайт дар «Одноклассник»? Бубахшед, вай сайт не, вай саҳифа аст. Саҳифа дар сайти «Одноклассник». Озодӣ нуқта те ҷе, президент нуқта те ҷе, азияплюс нуқта те ҷе, суғд нуқта те ҷе, хуҷанд нуқта те ҷе-ро шунидаед? Ин ҳам мисли ҳамонҳо. Шумо фақат ҳаққи бабилонро медиҳед. Баъд хадамоти матбуоти ҳукумат мавод омода мекунаду ман онҳоро дар торнамо мегузорам. Яъне тамоми дунё метавонад бохабар шавад, ки раиси ноҳия ба чӣ кор машғуласт, дар ноҳия кадом корҳо ба иҷро расида истодааст. Ин обрӯи ноҳия ва обрӯи ҳукумату раиси ноҳия метавонад бошад. – Дар ин вақт суханашро ҷавони «даркушояк»-и қошсиёҳ бурида, гуфт:

— Гуш кунед, ако, охир дар ноҳия антени бабилон суст аст…

— Бародар, антени бабилон ба сайт дахл надорад. Ба торнамо метавон тарики дигар симкартхо низ даромад. – Музаффар хандаашро базӯр дошта, фахмонданӣ шуд.
Ҷавони «шустряк» сухани ҳамкорашро бурида, гуфт:

— Истед, ки дар дастгоҳи президент ҳам сайти моро хонда метавонанд?
— Дар тамоми дунё! Дар ҳар ҷое ки интернет ҳаст. – ҷавоб дод Музаффар.
Муовин сарашро хорида гуфт:
-Фикри хуб. Дар бораи маъракаи ниҳолшинонӣ навиштан мумкин.
Котиби раис ба сухан даромада гуфт:

— Дар бюҷет пул нест. Намедонам раис розӣ мешуда бошанд, ё не. Лекин хабарҳоро ҳам худатон менависед.
Музаффар дигар маҷоли хандаашро фурӯ бурдан надошт. Худро аз асри 21 ба асри санг меҳмонирафта мепиндошт. Ӯ гуфт:

-Бародар, ман барномасоз, мутахассиси компютерӣ. Ман журналист не. Шумо бояд хабарнигоре дошта бошед, ки маводро омода карда, ба воситаи почтаи электронӣ фиристад ва ман танҳо онҳоро дар торнамо ҷой ба ҷой намоям. Ва ин хидматам бепул. Кадом ахмақ чунин пешниҳод мекунад?
Котиб гуфт:

— Ин тавр бошад, шумо як мактубу дархост нависед, чунки бедархост пул ҷудо карда намешавад.
Котиб кӯшиш мекард, худро ҷиддӣ ва доно нишон диҳад. Ба ҳар ҳол маълум буд, ки фармондиҳӣ ба ӯ писанд аст.
Музаффар аз ин суол ҳайрон шуда, пурсид:
-Боз чӣ хел мактубу дархост?
Котиб: — Як мактуб аз Бабилон ва дархост дар бораи сайт.

Музаффар: — Бародар, ман намояндаи Бабилон не, мефаҳмед? Масалан, шумо ба телефонии дастиатон худатон пул мемонед, ё бо мактуби хаттии Тселу Бабилон? Дархости чӣ нафаҳмидам?..
Котиб: — Хайр бабилонро монед. Пул ҷудо шавад худатон бурда ба Бабилон медиҳед. Дархост нависед. Ман матнашро мегӯям шумо варақу қалам гирифта нависед.
Музаффар: — Канӣ матнашро якбор гӯед.

Котиб: — Ба раиси ноҳия. Аз шумо эҳтиромона хоҳиш менамоям, ки барои ба ширкати бабилон 500 сомонӣ пардохт намудан ва сайти ноҳияро фаъол намудан мусоидат намоед.

Музаффар дигар намедонист бихандад ё бигиряд. Аз авзоъаш маълум буд, ки торҳои асабаш мисли тори дутор таранг шуданд. Нав фикрашро «луқма карда» партофтанӣ буд, ки ҷавони «шустряк» гуфт:
— 500 сомон? Э ман одноклассник бепул медароям-ку.

Муовин бошад илова кард: — Якбор назди навбатдоре, ки дар даромадгоҳ мешинад рафта аз аввали аввалаш ба ӯ гуфтан даркор, шояд ӯ фаҳмад..
Музаффар, тоқат накарда гуфт:
— Бародарон, мана ин рақами телефонам. Агар мабодо лозим шавам занг занед.
Дигар ба қафояш нигоҳ накарда, аз бинои ҳукумати ноҳия баромада рафт. Вақти аз дар баромадан ба гӯшаш садои ҷавони «даркушояк» мерасид, ки мегуфт, «Бефоида. Дар инҷо «антен»-и Бабилон суст аст.»





Гунҷишкакро сар набур, ки малахҳо сарат хоҳанд хурд

14 06 2015

malakh    Фишор ба дигарандешон, таъкиби озодфикрон, зиндони намудани ақлҳои солиму мухолифин ва маъракаи бадномсозии ҲНИТ-ро дида, ривояти воқеии омӯзандае ба ёдам омад.

Боре дар Чин аз тарси он, ки паррандаҳо гандумзорҳоро хароб накунанд ҳукумат зидди онҳо ба мубориза бархост. Ҳарҷо гунҷишкаке буд сар буриданд ва ҳар уқобе буд аз кишвар гурехт. Дар осмон дигар паррандае намонд. Аммо табиат ин гуна таъсиррасонии сохтаю сунъиро хуш напазируфт. Пас аз як сол малахҳо ҳамаҷоро забт карданд ва гандумзорро ба харобазор мубаддал намуданд.
Худовандо, кишвари моро аз «малахҳо» эмин нигаҳ дор!





Чил муъҷизаи Тоҷикистон

2 02 2015

— Танҳо дар Тоҷикистон кормандӣ БДА метавонад нигоҳаш ба худраву ронанда 15 мегапиксел ва хотирааш барои сабти рақами худравҳо зиёда аз 8гб бошад.
— Танҳо дар Тоҷикистон андоз на мисли дигар давлатҳо ҳамагӣ 13%-ро ба давлат месупорӣ, балки ҳамагӣ 13%-ро худат мегирӣ.
— Танҳо дар Тоҷикистон тоҷик метавонад ба эбола гирифтор шуда сиҳат ёбад ва фикр намояд, ки каме шамол хӯрда буд.
-Танҳо дар Тоҷикистон бо арзон шудани сӯзишворӣ нархи дигар маҳсулот қимат мешавад.
— Танҳо дар Тоҷикистон «петеушник» метавонад якбора вазир шавад.
— Танҳо дар Тоҷикистон нафақа метавонад аз 30 то 3000 доллар бошад.
— Танҳо дар Тоҷикистон метавонанд бо ҷурми таҷовузи номуси духтари беномусе айбдорат намоянд, ки ӯро бори аввал мебинӣ.
-Танҳо дар Тоҷикистон бо нафақаи 30 доллар нафақахӯр зинда мемонад.
— Танҳо дар Тоҷикистон метавонад Қулмақбоев Турмоқбой тоҷиконро ба фахр, гиромидошт ва худшиносии миллӣ, ҳидоят намояд.
— Танҳо тоҷик метавонад бо маошаш дар муҳоҷират ҳам оилаи худашро, ҳам падару модарашро, ҳам зиндагии корманди «Хадамоти Муҳоҷират»-ро, ҳам оилаи пулиси минтақавиро, ҳам зиндагии корманди фурудгоҳро, ҳам маоши миёнарави кордеҳро таъмин намояд.
— Танҳо дар Тоҷикистон мудтарин касб – «таксирон» аст.
— Танҳо дар Тоҷикистон мард аз мушкилот гурехта Русия меравад ва аз ҳамонҷо мушкилотро ҳал менамояд.
— Танҳо дар Тоҷикистон вақте бо забони адабӣ ҳарф занед, аз шумо мепурсанд «Иъ, шумо тоҷик не???».
— Танҳо дар Тоҷикистон вазир метавонад дар як моҳ бо маоши 3 ҳазор сомонӣ қасри 3-ошёнаи 300 ҳазор доллара созад.

— Танҳо дар Тоҷикистон кӯдак пеш аз хоб филми тасвирии «Маша и медвед»-и урусро набинад хобаш намебарад.
— Танҳо дар Тоҷикистон бо айби телефонҳои дастӣ мардум аз барқ танқисӣ кашад.
— Танҳо дар Тоҷикистон наврасон, ки гоҳ мошиншӯй, гоҳ «пакетфурӯш», гоҳ пулчинаки мусофирбар, гоҳ обфурӯш, гоҳ нонфурӯшанд бозорро аз маркетологҳои аврупоӣ ҳам хуб медонанд.
— Танҳо дар Тоҷикистон дар навбати гирифтани замини наздиҳавлигӣ 700-ум мешавию пас аз се сол 698-ум мешавӣ.
— Танҳо дар Тоҷикистон агар чор сомонӣ надошта бошӣ «шлагбаум» кушода намешавад ва фарзандонат дар вай тарафи «пулчинак»-у ту дар ин тарафи он хоб меравӣ.
— Танҳо дар Тоҷикистон «дафтарчаи меҳнатӣ» дар набудани ту ҳам худаш кор кардан мегирад.
— Танҳо дар Тоҷикистон омӯзгор як умр кор карда 22 сол интихоботҳоро обу лой намуда, сипас дар пирӣ 125 сомонӣ нафақа гирад.
— Танҳо дар Тоҷикистон метавонӣ дар фурудгоҳ пул дода- пул дода аз хамааш гузариву танҳо вақти парвоз эълони «Агар аз шумо пул талаб намоянд ба рақамҳои зерин занг занед»-ро бубинӣ.
— Танҳо дар Тоҷикистон «бақлашка»-и оби сӯзон манбаи гармидиҳӣ дар зимистони қаҳратун бошад.
— Танҳо дар Тоҷикистон нон метавонад дар гулӯят дармонда ба марг расонад.
— Танҳо дар Тоҷикистон одамон ба ду гурӯҳҳои «қонун барои мо» ва «қонун барои шумо» тақсим мешаванд.
— Танҳо дар Тоҷикистон мегӯянд «..си буват, мо маданиятамон баланд, ..си ачат»
— Танҳо дар Тоҷикистон гушҳо, чашмҳо, ақлҳо ҳатто телевизорҳо сатҳи баланди 9-12 баллаи «ҳамду санохонӣ»-ро тоқат менамоянд.
— Танҳо дар Тоҷикистон дониш метавонад бо баландии «каблук», сатр ва «галстук» алоқаманд бошад.
— Танҳо дар Тоҷикистон худрави 9-нафараи «старекс» 11-нафар ва «газел»-и 11-нафара 17-нафар мекашонад.
— Танҳо дар Тоҷикистон «баклашка»-и оби гарм метавонад баданро сӯзонда изи дарзмолро гузорад.
— Танҳо дар Тоҷикистон иштироки фаъолонаи котиба дар бистари раис ӯро дар кӯтоҳтарин муддат вакил менамояд.
— Танҳо дар Тоҷикистон барқдории паштуние дар Афғонистон беҳ аз барқдории тоҷики худ аст.
— Танҳо дар Тоҷикистон доштани тағо 1:0 дипломи сурху кабуду норинҷиро мезанад.
— Танҳо дар Тоҷикистон аз омад-омади ДИИШ парвое надоранд ва ҳатто умедворанд, ки онҳоро аз зулм раҳо хоҳанд кард.
— Танҳо дар Тоҷикистон аз Президенту вазиру сарвазир то мухолифину рӯзноманигори озодандеш танҳо дар фикру ғами кисаи худ бошад.
— Танҳо дар Тоҷикистон агар дар фикри мардум шавӣ аз 9 то 30 сол зиндонӣ мешавӣ.
— Танҳо дар Тоҷикистон дигар ашки ватандӯстӣ намерезад.
— Танҳо дар Тоҷикистон бо шунидани суруди миллӣ дар бадан мурғак намедавад.
— Танҳо дар Тоҷикистон ба бозор медароию тани одамонаро бо сарҳои рубоҳу шағолу гургу мушу гову хару сагу мору барра мебинӣ.
— Танҳо дар Тоҷикистон …





Мусо, телефони дастӣ ва гурбачаи хокистаранг

2 11 2014

gurbachaОхирин рӯзҳои тирамоҳ буд. Барфпӯш будани замин ва хунукиву яхбандӣ аз омад-омади зимистон дарак медод. Хар вақте ки дари долони бино кушода шуда ягон истиқоматкунандаи он даро баро мекард, шамоли хунук аз берун ба дохили бино медаромад.  Гурбачаи хокистарранг аз хунукӣ меларзид ва аз хар нафари аз наздаш гузашта «мияв»-гуен ерӣ мехост. Нафаре эътибор ва нафаре баргашта ба у хурдание меовард. Кампирзане аз дилсӯзӣ ба ӯ дар косачае шир овард ва сари ӯро сила карда «эҳ бечорае, ҳанӯз хурдакак. Кӣ туро инҷо партофта бошад?» гуфт. Гурбача шояд на хурок, балки ба хоначаи гармаш ба назди Мусо баргаштан мехост.  Баъзан чашмонашро пушида пинак мерафт. Шояд он рузхои бозиву хурсандии бо Мусо гузаштаашро ба ед меовард.

Гурбачаро ҳанӯз як ҳафта пеш як кампири рус дар назди мағоза истода ба роҳгузарон пешниҳод мекард. Мусо он рӯз барои шишаи дуввуми шароб ба мағоза рафт. Вақти аз магоза баромадан кампир ба Мусо низ пешниҳод кард, ки ин гурбачаро бо худ бигирад. Мусо аввал рад карда роҳашро идома кард, вале пас аз ду се қадам бозистода фикр кард, ки айни ҳол ба ин гурбача ниез дорад. Куҷое хонда буд ки гурбаҳо асабро ором менамоянд ва ҳатто табобат ҳам мекунанд.

Он рӯзҳо ҳолати рӯҳии Мусо хеле вазнин буд. Барои ором кардани худ рӯй ба шаробнӯшӣ оварда буд. Ӯ ҳашт моҳ мешавад дур аз хона аст. Ҳар баҳор ҳаминтавр ба Русия кор омада тирамоҳ ба хона бармегашт. Дар тӯли ин омаду рафташ ҷангу ҷанҷолҳои оилавӣ чун одат шуда буд. Дар муҳоҷират телефони дастӣ ҳаети оилавии ӯро гоҳ чун асал ширин ва гоҳо то дараҷае талх мекард, ки ҷонаш ба лаб меомад. Бо телефони дастӣ ба ҳамсараш занг мезад ва агар ҳамсараш гӯширо набардорад ба дили ӯ ҳазору як шубҳа меафтид. Пас аз он ки бардошт саволҳо сар мешуданд, «чаро гӯширо набардоштӣ?», «дар куҷо будӣ?», «бо кӣ будӣ?», «ин қадар дастат банд буд?» ва ҳоказо.

Ва агар ҳамсараш занг занаду ӯ набардошт, баъдаш вуруди паемакҳо (смс) чун «чаро гӯширо набардоштед?», «дар куҷо ҳастед?», «бо кӣ ҳастед?», «халал додам?», « дар назди духтаракони хушқадуболо гап зада наметавонед?» ва ҳоказо.

Ин паемакҳо мисли бомба дар сари Мусо метаркиданд. Хусусан аламовар буд, вақте ӯ пас аз меҳнати ҷисмонии вазнин ба хона бармегашту аз хастагӣ хобаш мебурд ва вақте бедор мешуду ин паемакҳоро мехонд.

Муҳоҷират, ва дур будан аз ҳамдигар онҳоро бемор кард. Ҳарду ҳам аз бемории асаб сар карда то бемории фишори хун расиданд.

Ниҳоят рӯзе пас аз нагӯмагӯҳои телефонӣ Мусо ҳамсарашро «талоқ» гуфт. Дар ҳолати асабонияти шадид чӣ хел ин калимаро гуфт худ намефаҳмид. Дар ҳолати «шок» корро партофта ба ҷои хобаш шитофт ва раҳораҳ шароб харида менӯшид.

Саҳарӣ вақте аз хоб хест дар болои сараш гурбачаи хокистаррангро дида аввал ҳайрон шуд. Баъд хира-хира ба едаш омад, ки гурбачаро дар назди мағоза кампире ба ӯ дод.

Гурбача воқеан ӯро ба худ андармон карда хумосашро каме парешон менамуд. Зуд аз мағоза хурокии «вискас» харида овард. Дар зарфе хок оварда дар як кунҷи хона гузошт. Дар косачае об ҳам овард. Пахтачаеро ба ришта баста бо ӯ бозӣ мекард.

Мусо пас аз ду рӯз пас аз ҷанҷоли ҷудоиандоз дубора ба кор баромад. Ҳолати рӯҳии ӯ вазнин буд. Мехост ба коре машғул шуда ҷудоӣ аз ҳамсарашро ба ед наорад, вале аз сараш ин ҷангҷол берун намешуд. Аз гуфтаю аз карда пушаймон буд ва ба ҳар сӯ занг зада илоҷ мепурсид.

Ниҳоят пас аз як ҳафта бо ҳамсараш оштӣ карданд. Муллоҳо гуфтаанд, ки гуфтаи ӯ як талоқ ҳисоб мешавад ва ҳанӯз имконияти ҳифз намудани оилаи онҳо вуҷуд дорад. Он рӯз шодию хушнудии Мусову ҳамсараш ҳадду канор надошт.

Аз хурсандӣ корро партофта ба хона баргашт. Чун ҳамеша гурбачаи хокистарранг дар назди тиреза нишаста берунро тамошо мекард. Шояд омадани Мусоро интизор буд. Вақте Мусо дарро кушода ба хона ворид шуд, чун ҳарвақта ҷуробҳояшро дар байни хона парешон, дар рӯи гилем изи хоколуди пойи гурбачаро дид. Ин бор ба назараш хона бетартиб менамуд. Ҳавои хона низ ба назараш ғализ буд.

Ба сари миз ба хӯрокхӯрӣ  нишаст. Садои «мияв»-и гурбача ба дараҷае ба гӯшаш нафорид, ки нон дар гулӯяш дармонд. Ба косачаи гурбача нигарист. Он пур аз хурок буд.

Пас аз хурок хурда шудан ба ҷои хобаш дароз кашид. Гурбача чун ҳаррӯза ба ангуштони пойҳои Мусо дарафтода онҳоро маҳин мегазид. Гурбача бозӣ кардан мехост. Ба Мусо ин кори гурбача намефорид ва ӯро аз худ дур мекард. Вале гурбача боз ба пойҳои ӯ мечаспид. Мусо ба хулосае омад, ки гурбачаро бояд ба соҳибаш баргардонад.

Мусо соатҳо дар назди мағоза рост истод то шояд он кампирро бинад. Гурбача дар бағал, дар зери пироҳанаш бетоқатӣ мекард. Мехост сарашро аз торикии зери либос берун намояд. Ниҳоят Мусо бетоқат шуда ба наздиктарин бино рафт. Ба долони он даромада гурбачаро сар дод  ва худаш зуд аз наздаш фирор карда ба хонааш баргашт. Акнун дигар дар либосҳояш муйҳои гурбача нахоҳанд буд, ҳавои хона дигар буи саргини ҳайвон нахоҳад кард.

Гурбачаро бошад кампирзан ефта боз дар назди мағоза ба ягон бадмасти дигар пешниҳод хоҳад кард.





Точикистон-«КАЗИНО»

16 05 2014

 

econom

Ҳар вақте ки аз муҳоҷират ба Тоҷикистон бармегардам ба худ қавл медиҳам, ки дигар ба Русия намеравам. Ин бор низ бо ҳамин қарор истодагарӣ намуда тули панҷ моҳ дар Тоҷикистон кор кардам. Инак ба хулосае омадам, ки бо маоши инҷо зиндагӣ роҳ намеравад ва бояд боз борхалта ба китф гирифту аз «казино» берун шуд.

Соҳибкорони Тоҷикистон то ҳадди имкон кӯшиш менамоянд то мутахасисонашон ба Русия нараванд. Аммо онҳо низ барои баланд намудани маоши коргарон дигар илоҷу имконият надоранд. Сабаби асосиаш андози баланд.

Масалан 1метри мураббаъе, ки барои истеҳсолот истифода мешавад дар се моҳ 40 доллар будааст! Яъне агар соҳибкоре сех кушояду он аз 100 метри мураббаъ иборат бошад, онгоҳ ӯ дар як моҳ бояд 1333 доллар танҳо як намуди андозро супорад. Ҳоло боз дигар хароҷоту боҷ аз ҳисоб берун.

Истеҳсолоту сатҳи иқтисодиёт дар Тоҷикистон бо суръати сангпушт меравад. Маоши миёнаи коргарони коргоҳҳои истеҳсолӣ 500-700 сомонӣ мубодили 100-140 доллар. Боҷу андози соҳаи савдо, фурӯшгоҳу бозорҳо ба торафт баланд шудани нархи маҳсулот расонида истодааст. Ба баланд шудани нархи маҳсулот пулчинаки роҳ IRS низ таъсири худро расонида истодааст.

Хешутаборбозии мансабдорони Душанбе, порахӯрӣ, монополияи воридоти маҳсулот ва монополияи хидматрасонӣ намегузорад, кӣ рақобати солим боиси арзоншавии маҳсулоту ин ё он хидматрасониҳо гардад.

Имрӯзҳо баръало маълум шуда истодааст, ки Тоҷикистон ба як коммандаи иқтисодиётшиносҳои варзида, ба як сарвари иқтисодиётшинос ниёзи беандоза дорад. Бо рӯёрӯии Ҳизби Тоҷикистони Нав ҳама умедвор будем, ки акнун ин гурӯҳи асосан иқтисодиётшинос кишварро наҷот хоҳанд дод. Аммо ҳукумат зуд онҳоро яктарафа кард. Чунин ба назар мерасад, ки Ҳукумати Тоҷикистон, аз вакилон сар карда то Ҷаноб дар паи беҳ намудани сатҳи ҳаёти мардум нестанд. Соҳибкорони муваффақро мешикананд ва коргоҳашро авбошона аз худ мекунанд. Бо қонунҳои ночаспою дуруғин онҳоро ҷарима, муҳосираи молу мулк ва ҳабс менамоянд. Ҳанӯз ҳам дер нашудааст. Агар воқеан Ҷаноб ва коммандааш хостори беҳ намудани сатҳи ҳаёти мардум бошанд, онгоҳ метавон аз ин роҳҳо истифода намуд.

Бо ҷалби иқтисодиётдонҳо аз нав дида баромадани Қонун дар бораи андоз. Бо истифода аз таҷрибаҳои кишварҳои мутараққӣ ва бо назардоштӣ маоши ҳадди ақал сабукӣ додан ба соҳибкорони Ватанӣ. Сабукии бештар додан ба соҳибкорони соҳаи истеҳсолот. Паст намудани хидматрасониҳо ба мардум. Ройгон намудани намак ва об дар Тоҷикистон. Бекор намудани пулчинаки роҳ IRS. Ихтисор намудани вазоратҳои камкору зиёдатӣ, ки аз буҷа, аз кисаи мардум маош мегиранд. Пароканда намудани вакилони Маҷлисҳои ноҳиявӣ, вакилони Маҷлисҳои вилоятӣ, вакилони Маҷлиси поёнии Ҳукуматӣ ки некие ба мардум накардаанд ва аммо маошашон аз кисаи мардум пардохт мешавад. Ихтисор намудани муовинҳои зиёдатихур.

Ҳоло бубинед, ки фарз кардем дар як раёсати маорифи шаҳри Х….  зиёда аз 50 нафар кор мекунад. Аммо аз онҳо чӣ нафъ ба мардум мерасад? Баръакс сол аз сол сатҳи дониш паст шуда истодааст. Албатта маоши онҳо ба зиндагиашон намерасад. Пас чӣ кор мекунанд? Аз волидони хонандаҳо бо зурию зорӣ пул талаб мекунанд. Стипендияҳои президентӣ, маблағҳо барои таъмири мактабҳо ва дигар маблағҳои аз буҷа ҷудошударо обу лой мекунанд. Пас агар маоши басандаю расанда ба кормандони маориф дода натавонем чаро ин қадар муовинчаву роҳбарчаҳоро дар вазифа нигоҳ медорем? То онҳо мардумро ғорат карда гарданд? На танҳо дар маориф, балки дар ҳамаи идораҳои давлатӣ ҳамин система аст.

Маоши як дӯсти милисаам 580 сомонӣ. Ман ки бо маоши 1600 сомонӣ оилаи кӯчакамро таъмин карда натавонистам, ин милисаҳо бо ин маошашон чӣ хел зиндагӣ доранд? Яқин ба ғорати мардум машғуланд. Деҳқонеро бо помидорҳояш қапида, сертификату ким-кадом терминҳоро истифода карда чойпулӣ талаб менамоянд. Ё сигоркашеро дар кӯча дида шодон ба тарафаш медаванд, бо умеде, ки онрӯз ба хонаашон ду нон хоҳанд бурд.

Солҳои донишҷӯи муаллим ҳамчун кори курсӣ донишҷӯйҳоро вазифадор намуд, ки «Бизнес-нақша» тартиб диҳем. Аммо аз 24 «Бизнес нақша» пас аз таҳлили ҳамакаса бо муаллим ягонтоаш кори мешудагӣ ва ба воқеият наздик набаромад. Хамаи нақшаҳои тартибдода аз сабаби қонунгузории нодуруст ва андозҳои баланди Тоҷикистон ба нокомӣ дучор гаштанд ва ба хулосае омадем, ки дар Тоҷикистон бо роҳи шаффофу росткорӣ соҳибкориро ба роҳ мондан амрест маҳол. Бояд ё коргарҳоро расман ба қайд нагирем, ё ноқили барқи дуздӣ дошта бошем, ё пинҳонҷои захираи маҳсулот дошта бошем, ё тамоман аз қайди давлатӣ нагузарем, ё дар андозу дигар мақомот шиносу тағо дошта бошем, ё бо ягон нафари наздики Ҷаноб ошнои дошта бошем. Онгоҳ «Бизнес-нақшаҳо» метавонанд амалӣ гарданд. Ин чӣ системаи фалаҷи зиддимардумист?

Бояд муҳит чунин бошад, ки ҳар шаҳрванди дуюм, ё сеюм бемамониат тавонад коргоҳи истеҳсолиеро ба роҳ монад. Бояд қонунгузории кишвар созгор бошад ва иқтисодиётро тавре ба роҳ монад то пуле, ки ба Тоҷикистон медарояд дубора ба берун наравад ва дар дохил гардиш намояд. Аммо мутаасифона пулҳо ба оффшору Хитой ва ба Русияву дигар кишварҳо бо суръати баланд пош мехӯранд.

Дирӯз дар истгоҳ зиёда аз як соат интизори мусофиркаш шудам. Дар истгоҳе, ки мусофиркашҳо паи ҳам омада барои мусофиронро савор намудан кашмакашӣ мекарданд на ягон мусофиркаш буду на ягон таксӣ. Ниҳоят як мусофиркаш базӯр-базӯр омад. Як илоҷ карда бо кашмакашиҳо савор шудам ва ба ронанда эътироз намудам, ки чаро имрӯз мусофиркашҳои хатсайри шумо каманд? Посух дод, ки имрӯз «налог» ба шикор баромадааст ва эълон кард ӯ низ то истгоҳи охир намеравад, чунки дар онҷо «рейди налог» рафта истодааст.

Бечора ронандаи мусофиркаш нагурехта чи кор ҳам мекард? Ё рӯзи дароз меҳнат карда аз нисф зиёди даромадашро ба бекорхӯҷаҳои курсинишин диҳад? Охир агар андоз каме боадолатона мебуд ӯ ва садҳо нафари дигар ҳаргиз саркашӣ намекарданд ва сафи андозсупорандагон баръакс зиёд мешуд.

Ҳамин тавр бори гарони Давлату давлатдорӣ дар китфи мардум боқӣ мемонад. Аниқтараш дар китфи муҳоҷири меҳнатӣ. Ғорати мардум аз фурӯдгоҳ то фурӯдгоҳ. Ғорати мардикор аз нишастани ҳавопаймои ӯ ба Тоҷикистон то парвозаш пас аз 2-3 моҳ. Ба гуфти як дӯстам воқеан Тоҷикистон чун «казино» шудааст. Ба Русия рафта кор карда меоию ба «казино» дода боз меравӣ. Казиное, ки соҳибони онро заррае инсоф намондааст. Казиное, ки онҷо мардуми одиро танҳо бохт, бохт, бохт интизор аст.