Мухочират ба чон расид

Мухочират ба чон расид,ки
токате ба ман намонд,
Ва рохате маро дигар зи кори
кадшикан намонд.
Намерасад зи буи хоки
кишварам машомро,
Дигар мадору куввате маро ба
чону тан намонд.
Чу хар касеву нокасе ба
иззатам расид дигар,
Сурури хештан кучо? Гурури
хештан намонд…
Ба мулки Рус,ки точикон
заминканеву кучаруб,
Ба кавли пир, ба дехае чавони
гуркан намонд.
Ба гуфтани хакикат ар забони
кутахам нашуд,
Чи гуямаш, бародарам, замони
дилбазан намонд.
Зи ханги хармичозхо навои
булбулон хамуш,
Зи пои хукмичозхо ба харкучо
чаман намонд.
Чу бинамаш,ки точикон
махалгарои мекунанд,
Маро мачоли гап задан дигар
ба ин дахан намонд.
Чу мехи хонаро агар зи чуб
канда мебаранд,
Ба хона як кафан намонду
колини кухан намонд.
Натарсамаш, агар касе маро
намешиносадам,
Битарсамаш аз он ,ки чун
саломи хамватан намонд.
Дуои хуб намекунам ба давлату
ба савлаташ,
Ба хар касе,ки хурматаш ба
пиру пиразан намонд.
Суханварони хушсухан кучо
шуданду рафтаанд,
Дилам фишурда мешавад,ки
ошики сухан намонд.
Зи дурихо, чудоихо, зи
бенавои, бепули,
Чи шавку завки мардхо ба
хонаву ба зан намонд. ..
Дареги он,ки дур шудам зи
чашму мехри модарам,
Дареги он ,ки дар бару канори
ман Ватан намонд…
(БАСИР АБДУЛЛОЕВ)

Нигохе ба шароити хаёти хурдсолони Точикистон

Шароити хаёти хурдсолону кудакони Русияро мебиниву хавасат меояд. Ана инро давраи бачагию бозиву шодии кудакй мегуянд. Пеш аз он ки хар як биноро созанд, дар кучо, чи гунагии майдончаи бозии бачахоро низ дар он чо банакша мегиранд. Дар назди хар бино майдончаи худ. Хайкалчаву нагмачахои гуногуну оростаи рангоранг, ки як майдонча аз дигараш фарк менамояд. Хатто барои хар синну соли чудогона, як гушаи чудо, сар аз куттии хокбозй то кашкашакхои варзишиву майдончаи волейбол.
Дар бисёре аз марказхои савдову магозахо гушахои фуруши китобхоро метавон дид. Мебиниву албатта ба худ хохй гуфт, эх чй хушбахтанд кудакони Русия, ё мегуи, ки эх, ин дафъа кудакиям кош дар Русия гузарад. Китобу китобча, мачаллаю хафтаномахои рангибаранг барои аз навзодон сар карда, то пиронсолон рафхоро оро медихад. Китобхо барои хама синну сол ва мусоид ба хама хамёнхо интихоби васеъ пешниход менамояд. «Энциклопедия»-хо барои хурдсолонро дида лаззат бурдам. Чи хушбахтед хурдсолони Русия. Хануз он чизе ки худ шохид будам аз он овардам, шароити тахсили онхо дар мактаб чи гуна ва бо кадом методхо ба рох монда шуда бошад намедонам. Танхо шунидаам, ки техникаи муосир кушод мавриди истифода карор дорад ва инчунин мактаббачахои хамаи шахрхои Русия имконияти бо хам робита доранд.
Акнун биёед боре ба хаёти хурдсолони Точикистон назар афканем. Майдончахои бозии назди бинохо нест гуем хам хато намекунем. Ва агар кучое хаст, он ба истгохи автомашинагузорй табдил шудааст. Инро хамаи мо медонем ва хар руз мебинем. Кудакони Точикистон ба чуз хирсакчаю лухтакчахои захрноки хитойи дигар бозича хам надоранд ва чои фарогату бози хам надоранд. Ин «хидмати» шахрдорон тули бист соли истиклолият.
Хамаи дуконхои мачаллафурушии шахрро такопу кардам, вале як дона хам мачалла барои хурдсолон дарёфт карда натавонистам(!). Аз «Алладин» то «Анушервон»-у «Чашма» пурсон шудам. Баъзе дукондорон хатто изхор намуданд, ки ин номхоро бори аввал мешунаванд. Якеи дигараш гуфт ба ин мачаллахо танхо тарики мактабхо обуна мешаванд ва онхо дар фуруши озод нестанд. Обуна? Дар Точикистон (хусусан дар вилояти Сугд) обунашавй асту мачаллагирй нест ку. Ба дилхох мактаб равед ва аз дилхох хонанда пурсед, ки оё ба ивази 20-30 сомонии обунапулии додааш ягон бор шакли хамон мачалларо дидааст? Айб дар кист? Кучо меравад обунапулй? Оё мохномаи дустдоштаи давраи хурдсолиам «Чашма» нашр мешавад, ё не? Адади нашраш чанд аст? Чаро ба хамаи нохияву шахрхои Точикистон дастрас нест?
Хуб, назар меафканем ба магозахои китобфурушй. Садхо китобхои рангибаранги афсонахо барои хурдсолон, аммо хамааш русй. Факат калабоку машаю медведеду лиса ва хоказо. Хамон шоиру нависандагони хамду санонавис, биёед боре васфи мансабдоронро канор бигзореду чизе барои кудакон эчод намоед.
Вой бар холи хурдсолони Точикистон. Ин чи бачагию ин чи кудакй аст? Ин чи бепарвой ба насли оянда аст?

САЛОМ ВАТАН!

Салом Точикистон! Салом Душанбе!
Нихоят насиб будаасту Худоро шукр сихату саломат боз ба Ватан баргаштам. Ба Ватани торику бебарк. Ба Ватани роххояш пулакй. Ба Ватани точирони беинсофу нарххои осмонй. Ба Ватани мардуми нодору ночор. Ба Ватани хокимонаш «олигарх»-у дар гами худ. Ба Ватане, ки ришу сатр ончо чиноят аст. Ба Ватане, ки чавононро аз масчидравй боздошта онхоро суи «стриптизклуб» мефиристанд. Ба Ватане, ки чашмони кудаконаш дигар кудакона нестанд. Ба Ватане, ки чехраи пиронаш дигар нуронй нестанд. Ба Ватане, ки хама дар гами пул. Ба Ватане, ки фиску фасод аз муборизони зидди фасод огоз гашта.
Аммо бо хамаи рангхояш дуст медорам ин Ватанро. Аз хавопаймо фуруд омада хоки Ватанро ба дида молидам. Чи хуш аст хавои чанголуди Ватан. Чи ширин аст оби сернамаки Ватан. Зиндаву поянда бод, Точикистони ман.

Нома ба модари Бахтиёри чавонмарг

Модар, бо умед писар ба воя расонидиву бо сари баланд ба Русия фиристодиву аммо Бахтиёрат аз он чо дар сандуки оханй бе сар баргашт.
Туъмаи сиёсатхои палиди Русия гашт. Рондани сесад точик аз Русия ва катли ду хаммиллат дар посух ба ду халабонхои зиндонй. Агар хамин халабонхо катрае одамгарй ва заррае вичдону каме мардигарй медоштанд, зидди ин маъракаи зиддиточикона садо мебароварданд. Онхо назди модаронашон баргаштанд, аммо ба назди модари Бахтиёр часаде бесар рафт. Часад хам не, лундае гушти сухта.
Модари азиз, намедонам бо чй суханхо каме дили хунчакони туро таскин бахшам. Чи дарде насибат гашт. Чи мусибате ба сарат омад. Худованд сабри чамил ба ту ато гардонад. Дасти дуо бардор, то дилат таскин ёбад. Дасти дуо бардор, ки Илохо чои Бахтиёратро чаннат гардонад. Дасти дуо бардор, ки миллати моро сарчамъ ва дусту бародар гардонида аз балохо эмин нигах дорад. Дасти дуо бардор, ки ин миллатчиёни рус ба бадтарин рузхо гирифтор шаванд. Дасти дуо бардор, то он дастоне ки сари Бахтиёратро буриданд, сари сарвару рохнамохояшонро бибуранд. Дасти дуо бардор ки дасти он котилон бишканаду бипусаду бирезад. Дасти дуо бардор, ки он котилон аз чабри рузхои бад марги хеш хоханду мисли сагони дайду руй ба нести оранд. Дасти дуо бардор, ки ин рузи сияхи ту ба сари хар яки онхо, аз болонишинаш то каториаш ояд. Дасти дуо бардор, ки хар нафаре зидди точикон садо баровард гунгу бесадо гардад ва хар нафаре ки зидди точикон бинавишт дастонаш бишкананд. Дасти дуо бардор.. Мо ва хар як хонандагони ин сатрхо низ омин хохем кард, дигар чизе аз дастамон намеояд, чуз талаби кумак аз Парвардигор. Илохо дуохои мову модари Бахтиёрро мустачоб гардон, Омин, Оллоху акбар.

«БАРКИ ТОЧИК» АФКАНАД АЗ НАВ ШУЪОИ ТОРИКИ

«БАРКИ ТОЧИК «АФКАНАД АЗ НАВ ШУЪОИ ТОРИКИ Тирамах асту хамеояд садои торики,
Бар музофоти расад буи хавои торики.
Аз навояш сап-сияхтар мешавад дунёи тор,
«Барки точик» афканад гуи шуои торики.
Асри барк асту ба Сони рушани дастрас нест,
Бар сари дехоти чун бастанд пои торики.
Аз зиёи не зиё мондаст, ёрон ,не садо,
То сабак бидхад зи машъал ,бо видои торики .
Сохиби минбар ,ки зулмонист, кай гуяд зи нур,
Рушани аз пеш набвад бо дахои торики.
Торике бар торики печид, шуд зулмонитар,
Хеч зулме нест сахт ин чо ба чои торики.
Бо чунин холат набитвон дошт умре омро,
Субхидам бешак занад сар аз кафои торики.

— СОНИ

Муллошо «посредник»-ро «чуб зад» (кисми 2)

(давомаш)
Сатили лойи назди Мусо буда холй шуд ва «лой!»-гуён фарёд кард то Муллошо ба у лой орад. Аммо аз Муллошо дарак набуд. Инсу кофт, онсу кофт Муллошоро наёфт. «Ин мардак ба кучо гайб зад-а?» гурунгос зад Мусо.
Шояд кучое «паррондан» рафтагист аз дил гузаронд у. Сипас худаш лой бурда корашро давом додан гирифт.

Пас аз тахминан ним соат аз даруни бино Муллошо бо сохибхона хандаю магалкунон баромаданд. Мусо дар даст лойпошак хайрон-хайрон ба онхо нигох мекард. «Ачабо ин одами ганда ханда хам мекардааст?» табассуми сохибхонаро дида ба худ гуфт Мусо.

- Миша, вы объясните всё своим напарником. – гуфт сохибхона ва ба Мусо ишора карда боз ба дохили бино рафт.

Табассуми Муллошо аз ин баногуш то дигар баногушаш лабхои уро мекашид. Муллошо бо як худписандие рохрафта табассумкунон назди Мусо омад. Мусо фахмид ки Муллошо холо киссаи дурударозе хохад гуфт.

Бинобар ин лойпошакро яксу гузошта як сатили холиро чаппа карда болояш нишаст ва да интизори шунидани гапхои Муллошо шуд.
Муллошо бо нозу гурур ва хазломез гуфт «Ха, Мусочон, чаро нишастй? Лой орам?»

- Ээ, гап занед чиро «объясни» гуфт? Шумо бо кадом дилу гурда назди у даромадед? – бетокатона пурсид Мусо.
– У хам одам, одамхур не ку. «Карочи» Мусочон ана хамин лойро тамом карда либосхоятро иваз намо, меравем. Ман «прямой» бо сохибхона нархро гапзанон кардам. Ун «пасредники» беинсоф 250 сумй гапзанон карда будааст. Ман бо сохибхона маслихат кардем, ки уро «сифат маъкул не» гуфта чавоб медихад. Ва пас аз ду се руз мо омада 160 сумй корро давом хохем дод. Сохибхона илова кард, ки барои хардуямон то охири мавсим кор медихад. Шунидй Мусочон? 160 сумй ва то охири мавсим бо кор таъмин! – бо табассуми кудакона шодй мекард Муллошо.

Мусо харчанд худро чиддй нишон дода хост шодияшро нихон дорад, аммо лабони у ба фармонаш итоат намекарданд.
– Акаи Муллошо, ин номардй ки миёнаравро «лой занем». – гуфт Мусо.

Чехраи Муллошо аз суханони Мусо чиддй гашта чавоб дод: -
Пас кори ин миёнарав мардист, ки ману ту хар барин кор мекунему 80 сумй аз метри мураббаъ мегирем ва у дастхояш дар кисааш як омада мераваду 170 сум аз як мураббаъ мегирад? Ягон номардй нест, Мусочон. Ин хел миёнаравхоро на лой, балки чуб зада аз дахонаш кашида гирифтан даркор. Боз точики худам-а.. Парво накун, хамааш хуб мешавад. Сохибхона бисёр одами хуб будааст. Хамаашро фахмид ва худаш мехохад миёнаравро аз миён бардорад..

Муллошо «посредникро» «чуб зад»

Нихоят Мусою Муллошо аз ухдаи сафолтахтазанй набаромаданд ва ба сохибхона «Завтра с утра начнём..» гуфта рохи гурез пеш гирифтанд. Дар рох то хона акои Муллошо аз руи одат гаштаю баргашта богурур мегуфт «Хайр Мусочон, ман аз хамон аввал гуфта будам-а, ки ин кори зику дилгир барои ману ту не..».
Мусо хандиду зери лаб гурунгид «..Гарбатово магила исправит..»
– Рост гуфти Мусочон, ин сафолтахтазанй одама «гарбатй» карда мекушад.. – сухани Мусоро бурида гуфт Муллошо.

Аз байн ду руз гузашт. Мусо аз тарс телефони дастиашро хомуш нигах медошт. Чунки бо ба кор андохтани он паихам паёмак(sms) меомад, ки хучаини сафолтахтахо фалон маротиба занг задааст.
Харду тули ин ду руз аз бекорй зик шуда буданд.

Нихоят рузи сеюм Мусо телефонашро ба кор андохту дигар паёмаке наомад. У зуд ба миёнаравхои (посредник) шинос занг зада аз кор пурсон шуд. Яке аз онхо чавоби мусбат дод, ки кор хаст ва пагох ба фалон чой раванд.

Рузи дигар бо миёнарав вохурда маслихати корро пазониданд. Як биноро аз берунаш андова кардан даркор буд. Нархи як метри квадрат андоваро 80 сумй гапзанон карданд.

Мусою Муллошо корро сар карданд. Миёнарав таъкид кард, ки бо сохибхона умуман дар ягон бора сухбат накунанд ва у одами ганда аст.

Сохибхона як марди такрибан 50 сола камгап ва чиддй менамуд. Абрувони поёнхамидааш чехраи уро бадкахр нишон медод.

Миёнарав бо онхо хайрухуш карда рафт ва илова кард ки пагох меояд.

Он руз то бегох сохибхона сари андовачиёнро гаранг кард. Мусо гохо асабонй шуда бо забони точикй дашном медод, «Очаи ира ов бара, барои хамин 80 сум мекушад мара?!».

Ба сохибхона андова бо сифати аъло лозим буд. Бинобар ин гаштаю баргашта андоваи онхоро тафтиш мекард.

Сохибхона асабй шудани Мусоро пай бурда гуфт:
- Ребята, вы не нервничайте пожалуйста. У вас не плохо получается, но вы меня тоже поймите. Я плачу большие денги. Вот и требую качеству.
Инро гуфта ба дохили бино рафт. Мусо дили нохохам ба девор лой мезад ва гуд-гуд мекард, ки талаботи сифат ба нарх дуруст намеояд.
Муллошо, ки кораш факат лойкашонй буд таъкид кард, ки фардо бо миёнарав аз нав гап хоханд зад ва нархро каме боло хоханд бурд.

Сатили лойи назди Мусо буда холй шуд ва «лой!»-гуён фарёд кард то Муллошо ба у лой орад. Аммо аз Муллошо дарак набуд. Инсу кофт, онсу кофт Муллошоро наёфт. «Ин мардак ба кучо гайб зад-а?» гурунгос зад Мусо.
(давом дорад)

Бардорад зам, набардорад хам зам..

Дируз барои як дустам, ки азми сафар ба Ватан дорад чиптаи хавопаймо харидем.
Нархи чипта моро ба хайрат овард. Нархи хамаи самтхои Точикистон, Узбакистон, Туркманистон ва Киргизистонро пурсучу кардем. Аз хама чиптаи гарон самти Точикистон буд. Чипта ба шахри Хучанд, ки мохе пеш 8 хазор рубли руси нарх дошт, имруз 14 хазор буд. Ба Душанбе 10 хазор, ки ин хам нисбати дигар чумхурихо гарон аст. Масалан ба шахри Оши Киргизистон 6 хазор рубл, Бишкек 5 хазор, Тошканд 7 хазор.
Ба суол чаро чипта ба самти Точикистон ин кадар гарон аст, чиптафуруш китф дархам заду гуфт, ки фикр намекунам ин гароншави ба нархи сузишворй ё курби доллар рабте дошта бошад ва сабаб шояд аз афзоиши талабот бошад..
Ба хона омада харитаро боз кардам. Фикр кардам, ки наход Точикистон ин кадар дур бошад.
Ё шояд самти Точикистон «падём» бошаду хавопаймо сузишворй бештар мехурад?

Ана гамхории дастандаркорони мо нисбати шахрвандони мухочири худ. Наход то ин дарача Точикистон бесохиб монда бошад, ки нарххо беназоратанд? Дар дасти кист ресмони нархи чиптахои хавопаймо? «Бардорад зам кун..» гуфта, мардумро горат накунед, эй мусулмонон. Ин мухочири бечора бардоштан мегирад, вале зам кардан хам худуде дорад ё на?
Чй мешавад, ки ба самтхои шахрхои Тюмен, Новосибирис, Краснаяр ва Иркаутск хатсайри катора боз намоянд, то мардум интихоби васеъи равуой дошта бошад. Аз дигар чумхурихои хамсоя ибрат гиред. Онхо хеле гамхоранд нисбати шахрвандони худ.

«Гуфта будамо..?»

Як нӯги риштаро Муллошо дошта, нӯги дигари он дар кунчи манзил ба мех баста шудааст. Бо ишораи дасти Мусо акаи Муллошо риштаро ба чап ё баръакс мебарад. Мусо бо зону нишаста хам шудааст ва баногушаш кариб аст ба фарши чангу хоколуд расад. У ба тагу болои ришта назар меафканад ва донае аз сафолтахтаро (кафель) ки дар даст дорад бо эҳтиёт ва маҳин бо самти ришта дуруст мепайвандад. Гох каме ба пеш, гох баръакс. Ва аз чой бархоста ба тарафи мукобил меравад ва ба рост будани он мутмаин мешавад. Дар фикри нозукихои сохтмон ва аник кардани хатти дуруст, Мусо асабй мешавад.

Акаи Муллошо аз Мусо зиёда аз дах сол калон бошад хам, аммо нозукихои сохтмонро на онкадар сарфахм меравад. Ё дигархелтар гуем усто нест. Вале дар гапдонй акаи Муллошо ҳаргиз паст намеояд. Ҷумлаи нагзмедидагитарини Муллошо «Ха? Ман дар вакташ гуфта будамо…» аст ва ин хамзамон ба чумлаи бадмедидагитарини Мусо мубаддал гаштааст.

Муллошо ин чумларо замоне ба забон меорад, ки ноомади кор дар миён афтад. Бо гуфтани ин чумла акаи Муллошо чунон халоват мебарад, ки гуё дар куртааш намегунчад. Ва ҳамин чумла вактхои охир чун ханчаре шудааст, ки гуиё синаи Мусоро шикофта аз тори сараш мебарояд.

– Мусочон, бехтараш сафолтахтаро аз ин кунч огоз карда буру чурро ба он кунч гузор. Ё ки хисоб карда пораи баробар дар ду кунч гузор.. – нуги ришта дар даст ба маслихатдихй огоз кард акаи Муллошо.
– Хуб, хуб. – ба сухани Муллошо ахамияте надода посух дод Мусо дар холе, ки масофа аз ришта то деворро чен карда, сафолтахтаро ба ришта наздик меовард. Аслаш ин кор, яъне часпондани сафол барои ҳарду ҳам як кори нав буд. Хишт чида буданд, андова ҳам кардаанд, мум об кардаву ба боми гараж ҳам рехтаанд, ҳатто дуредгарй карда, дару тиреза ҳам сохта буданд, аммо бори аввал буд, ки сафол мечаспонданд. Соҳиби хона ҳам бисёр одами нуктагир. «Крахабор», ба гуфтаи Мусо. Ангушташро ба куни ҳар сафолтахта мекарду месанҷид, ки маҳкам часп хӯрдааст ё не. Талаб мекард, ки нақши ҳар тахтача бо ҳам гиреҳ хӯрад, пайванд шавад.

Крахабори-да ку, кархабор, мегуфт Муллошо, лекин пули нағз ваъда карда буд ва ҳеҷ кас намехост, ки н пула аз даст диҳад. Тавонад ё натавонад, аслан муҳим нест.
Муллошо шояд ин беахамиятй ба суханхои худро хис кард ва гуфт
- Хайр худат бин-да Мусо. Баъд боз нагуй, ки ман нагуфта будам..

Мусо, лахзае ба Муллошо нигариста, баъд сафолтахтаи дар даст доштаро ба хаво бардошту бо шаст ба замин зад ва зери лаб ғуд-ғудкунон баромада рафт…

Акаи Муллошо ришта дар даст лахзае хомуш ба даре, ки аз он Мусо баромада рафт нигох карда, сипас ба сафолтахтаи шикаста нигариста сарчунбонд ва пастакак зери лаб гурунгид, «ана, ман гуфта будам..»…

Нафакаи Муллошоро кй медихад?

Зиёда аз бист дар сади мардикорони Русия точикистониёнанд. Мувофики санадхои хадамоти мухочирати вилояти Маскав, танхо дар нимсолаи гузашта 247 миллион рубли руси аз хисоби патенти мухочирон ба хазинаи Русия ворид шудааст. Ин танхо дар як вилояти Маскав ва танхо маблаги патент!
Дар тамоми Русия ин хисоб шояд аз як миллиард рубл хам гузарад.
Шахрванди Точикистон пас аз он ки вориди Русия шуд, бояд дар давоми се руз санади бакайдгириро (регистратсия) ба даст орад. Ва агар дер кард, мачбур аст аз 2 то 5 хазор рубл чарима супорад. Дар хамин хол шахрвандони чандин чумхурихои ИДМ хукуки 30 руз бе ягонхел бакайдгирй гашту гузор намоянд ва онхо аз гирифтани ичозатномаи кор озоданд.
Мардикори мо бо гирифтани «патент» (ичозатномаи кор дар сохтмону коргоххои шахсй) мохе як хазор рубл андоз месупорад.
Бо гирифтани ичозатномаи кор (разрешение на работу) аз даромади у си фоиз андоз гирифта мешавад.
Ба хисоби миёна сар аз соли 1995 то ба хол мухочирати мехнатии шахрвандони мо идома дорад. Чандин вохурихои раисони чумхур паси сар шуд. Аммо касе аз хукуку бехбуди шароити мардикорони мо химоят намекунад.
Чаро мардикоре, ки собикаи кории дах понздах сол дорад дар Точикистон бо ягон рохе кадрдонй намешавад?

Акои Муллошо ин ракаму санадхоро шунида, сар хам намуда ба фикр афтод. Ва сар боло карду гуфт, «Ман зиёда аз 15 сол аст, ки собикаи кории мардикорй дорам. Аммо вакте ки ба нафака баромадам, нафакаамро ки ва чанд медихад?
Дар даврахои шуравй ибораи «Собикадори мехнат» буд ва онхо бо медалу орден хам сарфароз мегаштанд. Сарам ба осмон мерасид, аккалан, агар рузе дар Точикистон ба магозае медаромадаму ногох чашмам ба навиштачоте бармехурд
«Хидматрасонй ба мухочирони мехнатии собикадор, БЕНАВБАТ!!!». Вале бо ин курсинишинхои мо чунин навиштачотро дар дарвозаи кабристон мебинй… «